Буортуну оҥорор батареялар хомуллаллар

Билигин Сир планета киртийиитэ күнтэн күн аайы эбиллэн иһэр. Хас биирдии киһиэхэ анаан сыл аайы 20 туонна сырье ороскуоттанар, онтон 97% хаалан быраҕыллар эбит. Киһи быраҕар бөҕө олорор түөлбэбитин төһөлөөх киртитэрий?

Тыаҕа, сиргэ быраҕыллыбыт кумааҕы сытыйа сытан эрэ олох суох буолуор диэри 2 сыл ааһар, кэнсиэрбэ тимир баанката 200 сыл сытар, онтон өстүөкүлэ — 1000 сыл.Билиҥҥи кэмҥэ кумааҕыны таһынан күннэтэ туттар тэриллэрбит батарейкалара ыарахан металлартан оҥоһулларын үгүспүт билэр. Бу көрдөххө кыра эрээри айылҕаны алдьатар металл 30 сыл биллибэккэ — көстүбэккэ киһи органнарын дьаатынан уһууран сии сытар. Бүтүн Аан дойду үрдүнэн туттуллубут батарейкалары хомуйан иккис тыын биэрэргэ үлэ барар. Үлэ Дьоруойа П.И.Яковлев аатынан Амма Наахара орто оскуолатыгар «Мин уонна Айылҕа» уруогу уопуттаах учуутал Марианна Устинова ыытар. Бу уруокка үөрэнээччилэр айылҕалыын алтыһаллар, араас плакаттары оҥороллор, саҥаны билэллэр-көрөллөр. Марианна Михайловна алтыс сылын оскуола үөрэнээччилэрин иһигэр быраҕыллар батарейкалары хомуйтаран, Амма улууһун айылҕатын харыстабылын тэрилтэтигэр туттарар. Бу айылҕа уонна киһи харыстабылыгар анаммыт уһун кэмнээх үлэ тухары төһөлөөх элбэх буортуну аҕалар батарея  хомуллубута буолуой?! Ол курдук ааҕан көрдөххө 2018-19 үөрэх сылыгар 992 устуука, 2019-20 үөрэх сылыгар 1715, 2020-21 үөрэх сылыгар 945, 2021-22  үөрэх сылыгар 970, 2022-23 үөрэх сылыгар 2400, 2023-24 үөрэх сылын аҥарыгар 953 устуука эбит. Онон уопсайа 2018 сылтан 2023 сылга диэри Барыта 7975 устуука хомуллубут. Онон быйыл өрөспүүбүлүкэҕэ 3-с миэстэ буолан үлэлэрин түмүгэ көстүбүтэ олус үөрүүлээх. 3 саастаах «Дуораанчык» уһуйаан иитиллээччитэ Харысхал Копырин иккис сылын батарейка туттарар. Быйыл кырачаан уол 71 батарейканы аҕалан хомуллар пууҥҥа укпута олус хайҕаллаах. Саамай элбэҕи 6-с кылаастан Алгыстаана Михайлова (171 устуука), 3-с кылаастан Аяна Никифорова (170 устуука), 1-кы кылаастан Тимур Макаров (23 устуука), Марк Захаров (22 устуука), 2-с кылаастан Даниэль Никитин (40 устуука), 5-с кылаастан Родион Романов (26 устуука), 8-с кылаастан Яна Егорова (39 устуука), 11-с кылаастан Мирослав Романов (13 устуука)  аҕалан туттардылар.

Айылҕабытын харыстаан бөхпүтүн ыһа-тоҕо сылдьыбакка арааран, сөптөөхтүк дьаһанан хас биирдии киһи кыһаннаҕына эрэ сирбит ыраас, чэбдик буолуо. Сир доруобай буоллаҕына биһиги доруобай буоларбытын умнумуоҕун.

Ирина КОРЯКИНА-ОЛЕСОВА

Читайте дальше