Эмис оскуолатыгар сахалыы тыыҥҥа иитиигэ суолта ууруллар

Эмис орто оскуолатын үөрэнээччилэрэ Дьиэ кэргэн уонна Оҕо саас сылынан Амма өрүс устун оҥочонон айаҥҥа кытыннылар. Ийэ дойдуга тапталы, харыстабыллаах сыһыаны иитэр, итиэннэ саха эр киһитин үөрүйэхтэригэр уһуйар сыаллаах айаны оскуола дириэктэрэ Гаврил Захаров, “Чыпчаал” спортивнай кулууп салайааччыта, тренер Александр Ларионов көҕүлээтилэр.

Бэс ыйын 8-12 күннэригэр Амма өрүс устун оҥочонон айан Өнньүөс – Амма хайысханан буолла, барыта 90 км барбыттар. Бу тэрээһиҥҥэ 8, 11 кылаас уолаттара Баир Ларионов, Вова Соловьев, Дима Захаров, Коля Дмитриев, Степанов Степа, Богдан Бубякин барса сылдьан,  Амма кэрэ айылҕатын көрөн, үөрэтэн, ыраас уутугар сөтүөлээн, балыктаан, оҥочонон эрдэн устан, сынньанан кэллилэр.  

Бу айан туох сыаллаах-соруктаах тэриллибитин туһунан кэпсииригэр  Гаврил Дмитриевичтан көрдөстүм:

Оҕо төрөөбүт дойдутун тэлгэһэтиттэн саҕалаан, тулалыыр алаастарын, үрэхтэрин, тыатын, айылҕатын билэ улаатыахтаах. Бу дойдуга өбүгэбит олорон ааспытын, дойду барыта ааттаах-суоллаах уонна дириҥ историялаах буоларын өйдүөхтээх, ытыктыахтаах, кэнэҕэски ыччакка харыстаан хаалларыахтаах.

Саха киһитэ айылҕалыын быстыспат ситимнээх. Айылҕаттан аһаан, айылҕа көмөтүнэн тыйыс сиргэ олох олорор. Хас биирдии дьыл кэмэ бэйэтэ үтүөлэрдээх, сэдэх хатыламмат түгэннэрдээх. Ол курдук, оскуолабыт оҕону иитэр, үөрэтэр үлэтигэр төрөөбүт дойдуга тапталы иҥэрэр, төрөөбүт дойдунан киэн туттууга, олорон ааспыт дьон туһунан үөрэҕи күүскэ киллэрэн үлэлиир.

Күһүн, кыһын муҥхаҕа, муус ылыытыгар киэҥ хабааһыннаахтык үлэлиир, бүттүүн улуус оҕолорун мунньан муҥхалатар, саас өбүгэ суолунан атынан айанныыр үгэстэрдээхпит.

Амма сирэ-уота араас. Биһиги Эмиспит сирэ алаас, үрэх сирдэрдээх. Ол иһин бэс ыйын 10-12 күннэригэр ураты айылҕабытын билсиһиннэрэ, Амма өрүспүт дьикти, ханна да суох айылҕатын тыыныгар оҕолорбутун илдьэ сылдьан көрдөрдүбүт, элбэххэ үөрэттибит.

Маннык айаҥҥа урут 1997 с. учууталбыт Н.В. Уваров салайыытынан 7 кылаас оҕолоро Аллараа Амматтан Өннүөскэ диэри 11 хонук устата 420 км устан турардаахпыт. Онно төрөппүттэртэн Е.В. Захаров, учуутал Н.Т. Степанов сылдьыспыттара. 7-с эрэ кылааһы бүтэрбит кыргыттар, уолаттар олус бэркэ сылдьан, айылҕа бэлэмнээбит ыарахаттарын барытын туораан Аммабыт өрүһүнэн устубуппут. Ол кэннэ, эһиилигэр 1998 с. АммаМээндиги хайысханан өрүһүнэн түһүү буолбута. Бу барыта үүнэр ыччакка олоххо бэлэмниир сүрүн сыаллаах тэрээһин буолбута билиҥҥи олохпутугар кэрэ өйдөбүл буолбута, барытыгар бэлэмнээх буолууга үөрэттэҕэ.

Оччотооҕу оскуола салалтата директор А.И. Гаврильев, үөрэх завуһа Д.В. Захарова, иитии завуһа С.С. Нестерова ырааҕы өтө көрүүлэрин түмүгэр сөптөөх хайысханы тутуһан, ону салайар учууталлары туруортаан үлэлээбиттэрэ билиҥҥи оскуола салгыы ураты хайысхатын булунарыгар акылаат уурбуттар, сөптөөх, үтүмэн үлэни ыыппыттар.

Итиннэ барытыгар олоҕуран, үтүө үгэскэ тирэҕирэн билиҥҥи үлэбит таһаарыылаах, өссө киэҥ хабааннаах буоларыттан  коллектив үлэһиттэрэ бары үөрэбит, астынабыт. Бары бииргэ, сүрүн тутулу батыһа, тэҥҥэ үлэлиирбититтэн ордук дьол суох. Биһиги сүрүн сыалбытсирдээҕи олоххо киһилии киһини иитии, үөрэтии буолар. Онно дьулуһабыт!

Кырдьык, биһиги учууталларбыт саха ыччатын иитиигэ ис сүрэхтэриттэн ыалдьаллар, идэлэригэр бэриниилээхтэр,  санааларын, идеяларын олоххо киллэрэннэр, сахалыы тыыннаах, ис-иһиттэн күүстээх, хатарыллыылаах уолаттары иитэргэ дьулуһаллар.

 Сайыҥҥы сынньалаҥ кэмигэр, оскуолабыт уолаттара, төрөөбүт дойдуга ытыктабыллаах сыһыаҥҥа иитиллэн, ийэ айылҕаҕа санааларын ууралларыгар үлэ, булт суолтата улаханын,  сиэри-туому тутуһууну биллэн кэллилэр.

Алёна Гаврильева, В.М. Новиков-Күннүк Уурастыырап аатынан Эмис орто оскуолатын 7-с кылааһын үөрэнээччитэ.

Читайте дальше