Кэрэни, үтүөнү үксэтэр, ырыаны үҥкүүнү тэһиинниир, бар дьонун сырдыкка угуйар Болугур нэһилиэгин М.А. Ноговицын аатынан култуура киинэ 75 сыллаах үбүлүөйүн бэлиэтээтэ. Санаа үөрэр сайаҕас, сүрэх өрүкүйэр ымыылаах күнүгэр элбэх ыалдьыт тоҕуоруһан дьоро күнү уруйдаатылар, айхаллаатылар!
Нэһилиэк тэбэр сүрэҕэ култуура киинэ буолар. Болугур нэһилиэгэр Омоллоон сиригэр – уотугар 1950 сыллаахха кулууп аһыллан үлэтин саҕалаабыта. Кулууп үлэтигэр үгүс элбэх киһи үлэлээн, нэһилиэк култуурата сайдарыгар бэйэлэрин кылааттарын киллэрбиттэрэ.
Кулууп үлэтин курдук түбүктээх, өрүүтүн айымньылаах сыһыаны, өй – санаа күүһүн эрэйэр, күннэтэ элбэх дьону кытта алтыһар, үлэтин ис сүрэҕиттэн таптыыр, идэтин дьиҥнээхтик баһылаабыт, тэрийэр дьоҕурдаах, тулуурдаах, дьулуурдаах эрэ киһи кыайыан сөп диэн мээнэҕэ эппэттэр.
Дьоро күн маанылаах ыалдьыттары көрсүүттэн, үөрүүлээх аһыллыыта алгыс сиэриттэн-туомуттан, сынньалаҥ киин 75 сыл устата үлэлээн кэлбит дириҥ историятын, СӨ култууратын туйгуна, М.А. Ноговицын аатынан култуура киинин дириэктэрэ Кузьмина Ульяна Юдовна сырдататыытыттан саҕаланна. Ол курдук бу күн ытык – мааны ыалдьыттар: Амма улууһун депутаттарын Сэбиэтин бэрэсэдээтэлэ Владимир Владимирович Колосов, Амма улууһун баһылыгын социальнай боппуруоска солбуйааччыта Ньургуйаана Ивановна Илларионова, Амма улууһун култуура уонна норуот айымньытын салалтатын начальнига Иван Федорович Иванов, «Болугур нэһилиэгэ» тыа түөлбэтин баһылыга Андрей Никитич Петров, Амма улууһун уонна Болугур нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо Ньургун Васильевич Гольдеров, Болугур нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, Дьокуускай куоракка олорор биир дойдулаахтарбыт «Болугур» түмсүүлэрин сайааччыта Маргарита Михайловна Викитярова ыалдьыттаан эҕэрдэ истиҥин тиэртилэр. Амма улууһун култуура уонна норуот айымньытын салалтатын исписэлиистэрэ, нэһилиэк култуура кииннэрин дириэктэрдэрэ, исписэлиистэрэ ыалдьыттаан үөрүүбүтүн үллэһиннилэр.
Бу күн элбэх истиҥ эҕэрдэ тыллар этилиннилэр уонна бэлэхтэр, наҕараадалар туттарылыннылар. “Саха өрөспүүбүлүкэтин сцена ветерана” үрдүк аат Болугур нэһилиэгин сценатыгар 55 сылтан тахса, күн бүгүнүгэр диэри ыыллыы – туойа сылдьар дьоммутугар – Моисеева Дария Ефремовнаҕа, Тимофеева Ульяна Николаевнаҕа, Андреева Акулина Афанасьевнаҕа, Барабанова Екатерина Афанасьевнаҕа, Томская Дария Васильевнаҕа, Григорьев Константин Егоровичка, Андреев Афанасий Афанасьевичка, Устинов Петр Евсеевичка туттарылынна. Үөрүүлэрин үллэстэн СӨ сцена ветераннара Аркадий Алексеев матыыбыгар, Николай Попов тылыгар «Сааскы вальс» ырыаны бэлэх ууннулар, баяҥҥа доҕуһуоллаата СӨ культуратын үтүөлээх үлэһитэ Василий Алексеевич Неустроев. Бу үөрүүлээх күҥҥэ өр сылларга нэһилиэк култуурунай, общественнай олоҕор сүҥкэн кылааттарын киллэрбит дьоммутугар Ноговицына Клавдия Кузьминичнаҕа, Иванова Ульяна Ивановнаҕа “Амма киэн туттуута” бэлиэ, Кондаков Валерий Семеновичка “Амма улууһун сайдыытыгар киллэрбит кылаатын иһин” бэлиэ, Ефремова Оксана Константиновнаҕа СӨ Ил Дарханын уонна Бырабыыталыстыбытан Махтал суруга, СӨ норуот маастардарбытыгар Устинов Степан Прокопьевичка уонна Михайлова Ульяна Майродовнаҕа – Маай кыыһыгар “ЮНЕСКО хайысхатынан СӨ ыытыллар тэрээһиннэргэ көхтөөх кыттыытын иһин» Бочуотунай грамота, Стручкова Валентина Васильевнаҕа – Сарыада Ууска, СӨ уус-уран оҥоһуктар маастардарыгар Новикова Клавдия Алексеевнаҕа түөскэ анньыллар бэлиэлээх Амма улууһун депутаттарын Сэбиэтин Бочуоттаах грамотата, Гаврильева Изабелла Васильевнаҕа “СӨ уус-уран оҥоһуктарын маастара» бэлиэ туттарылынна. Урукку кэмҥэ түөлбэ салайааччытынан үлэлээбит дьоммутугар эҕэрдэ суруктар, бэлэхтэр ананнылар.
Майрод Александрович Ноговицын оҕолоро, дьиэ кэргэнэ сылын аайы туттарыллар бириэмийэни, култуура киинэ үбүлүөйдээх сылыгар кэргэнэ Клавдия Кузьминична Ноговицына уонна кыыһа Ульяна Майродовна Михайлова – Маай кыыһа култуура киинигэр (директор Ульяна Кузьминаҕа) харчынан бэлэх гынан туттардылар.
“Саха өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна” Попова Саргылана Васильевнаҕа, “Амма улууһун сайдыытыгар киллэрбит кылаатын иһин” бэлиэ Кузьмина Ульяна Юдовнаҕа, «Болугур нэһилиэгэ сайдыытыгар киллэрбит кылаатын иһин» бэлиэ Платонова Евдокия Васильевнаҕа; уонна култуура киинин үлэһиттэригэр барыларыгар Эҕэрдэ, Махтал суруктар туттарылыннылар. Урукку сылларга үлэлээн ааспыт култуура үлэһиттэригэр Колосова Ньургуйаана Михайловнаҕа, Иванова Анна Васильевнаҕа Болугур нэһилигин баһылыгын махтал суруга туттарылынна.
М.А. Ноговицын аатынан култуура киинэ элбэх дьону хабан ырыа, үҥкүү, фольклор кэрэ эйгэтигэр, ону таһынан түмсүүлэри, түөлбэлэри кытта биир ситимнээхтик үлэлиир улахан тэрилтэ буолар. 75 сыл тухары култуура сайдан, саҥа талааннары, саҥаттан саҥа саҕахтар арыллыбыт түмүктэрин көрдөрөр “Култуура – кэрэ эйгэ сайдыыта” кинигэ – альбом таҥыллан тахсыбыт сүрэхтэниитин бэлиэтин кыһыл лиэнтэни быһан ытык – мааны ыалдьыттарга туттарылынна. Бу альбом-кинигэ ис тутулун арыйан көрдүн да, тугунан тыынан, үлэлээн – хамнаан кэлбиттэрэ арылыччы көстөр олус табыллыбыт, сэргэх кинигэ.
Үөрүүлээх чаас түмүктэнэн Болугур нэһилиэгин «Кэрэ кэм кэрэһитэ Болугур» иис-уус дьоно, айар талааннаахтара уонна “Кулун атах култуурата. Сырдыктааҕы кэм” быыстапканы сэргии көрдүлэр. «Махтал киэһэтэ» дьоро күн бырааһынньыктааҕы остуолун Амма улууһун култуура уонна норуот айымньытын култуурнай салаа салайааччыта Николай Нестеров остуолу иилээн – саҕалаан ыытан, М.А. Ноговицын аатынан култуура киинин иһинэн үлэлиир формированиялар эҕэрдэ ырыаларынан, үҥкүүлэринэн, истиҥ эҕэрдэ тылларынан түмүктэннэ.
Истиҥ махтал тыллары тиэрдиэхпитин баҕарабыт, “Болугур нэһилиэгин” олохтоох дьаһалтатыгар, нэһилиэк тэрилтэлэригэр, чуолаан Колосок оҕо уһуйаанын кэллэктиибигэр, нэһилиэкпит түмсүүлэригэр, уус – уран самодеятельность күндү кыттааччыларыгар. Олоххут ырыа аргыстаах, иэйиилээх буоллун.
Евдокия Платонова.