Ыам ыйын 24 күнүгэр дойдубут үгүс оскуолаларыгар тиһэх чуораан чугдаарда. Бу ураты күнү бэлиэтээһин 1948 сылтан саҕахтаммыт эбит. Краснодар уонна Москва куораттар оскуолаларын дириэктэрдэрэ Федор Брюховецкай уонна Георгий Асеев көҕүлээһиннэринэн кинилэр салайар оскуолаларыгар аан бастакытын ыам ыйын 25 күнүгэр Тиһэх чуораан ыытыллыбыта бэлиэтэнэр. Кэлин 1971 сылтан Арассыыйа бары оскуолаларыгар официальнай бырааһынньык быһыытынан сыллааҕы былааҥҥа киллэриллибит.
Е.С.Никитина аатын сүгэр Алтан орто оскуолатын «Тиһэх чуораан» бырааһынньыга бу сылга аанын тэлэччи арыйбыт саҥа кулууппут уораҕайыгар бэрт өрө көтөҕүллүүлээхтик, долгутуулаахтык ыытылынна. Быйылгы үөрэх дьылыгар 6 оҕо оскуоланы түмүктээн орто, үрдүк үөрэхтэр кыһаларыгар туттарсыахтара. Бу үөрүүлээх бырааһынньыкка кинилэри ситим нөҥүө Амма улууҺун баһылыгын бастакы солбуйааччыта Василий Бураев, улуустааҕы үөрэх управлениетын салайааччыта Николай Ларионов, улуус дьаһалтатын персоналы кытта үлэ сулууспатын салайааччыта Ньургуйаана Давыдова эҕэрдэлэрин, алгыс тылларын ыыттылар. Үөрүүлээх тэрээһиҥҥэ улуустааҕы баай-дуол уонна сир кэмитиэтин салайааччытын солбуйааччыта Алексей Васильев, үөрэх управлениетын методиһа Екатерина Огоюкина, нэһилиэкпит баһылыга Николай Карамзин кыттыыны ыллылар, үрдүкү сыанаттан эҕэрдэлэри эттилэр, махтал суруктары туттардылар. Ситиһиилээх үөрэнээччилэр сыл түмүгүнэн үгэс буолбут оскуола меценаттарын анал бириэмийэлэрин туттулар. Ол курдук:
- 11 кылаас үөрэнээччитэ Александр Адамов үчүгэй үөрэхтээх, сиэрдээх, сымнаҕас майгылаах, бастыҥ үѳрэнээччигэ анаммыт И.И.Неустроев – Баанньа учуутал аатынан, химия, экология бэрэдимиэттэрин үөрэтиигэ ситиһиитин иһин А.К.Павлова аатынан, С.А.Адамов аатынан «Дэгиттэр талаан», М.И.Григорьева – Чугдаара Хотун аатынан «Аман өс», «Иэйии» КК бириэмийэлэри;
- 11 кылаас үөрэнээччитэ Сардаана Сутакова К.П.Неустроева аатынан «Уопсастыбаннай билинии», А.В.Неустроев аатынан «Үтүө холобур», «Иэйии» КК бириэмийэлэри;
- 11 кылаас үөрэнээччитэ Александр Васильев математика уонна физика бэрэдимиэттэригэр ситиһиилэрин иһин П.П.Александров аатынан, үөрэххэ, үлэҕэ ситиһиилээх, чөл олохтоох, көрсүө-сэмэй майгытын иһин А.Н.Лыткин аатынан бириэмийэлэри;
- 11 кылаас үөрэнээччитэ Ньургуйаана Неустроева С.С.Дьячковскай аатынан «Көхтөөх кирбии», гуманитарнай диссипилиинэлэргэ уонна суруналыыстыкаҕа ситиһиилэрин иһин С.В.Скрябин аатынан, «Иэйии» КК бириэмийэлэри;
- 11 кылаас үөрэнээччитэ Марина Дьячковская инники идэни баһылыырга тус сыалын иһин Н.И.Ермолаева аатынан бириэмийэни;
- 11 кылаас үөрэнээччитэ Милана Колесова ойуулуур ускуустубаҕа ситиһиилэрин иһин А.Д.Баишева аатынан бириэмийэни;
- 10 кылаас үөрэнээччитэ Мирослав Дьячковский техническэй диссипилиинэлэргэ ситиһиилэрин иһин Н.Е., И.Е.Неустроевтар ааттарынан, төрөөбүт тыл, литэрэтиирэ, история бэрэдимиэттэригэр ситиһиилэрин иһин И.Д., В.Д. Окороковтар ааттарынан бириэмийэлэри;
- 10 кылаас үөрэнээччитэ Карина Рожина уопсастыбаннай олоххо көхтөөх кирбиитин иһин Н.Д.Григорьев аатынан бириэмийэни;
- 9 кылаас үөрэнээччитэ Михаил Устинов спортка үрдүк ситиһиилэрин иһин олохтоох дьаһалта аныыр «Сыл спортсмена», үлэҕэ, үөрэххэ дьулуурун иһин М.П., К.Ф.Удиннар ааттарынан бириэмийэлэри;
- 9 кылаас үөрэнээччитэ Заира Сорошева остуол тенниһигэр уонна волейболга көрдөрүүлэрин иһин С.П.Никитина аатынан «Бастыҥ спортсмен»;
- 9 кылаас үөрэнээччитэ Кира Колесова инженернэй графика олимпиадаларыгар, күрэхтэригэр ситиһиилэрин иһин Е.В.Стручков аатынан бириэмийэни;
- 9 кылаас үөрэнээччитэ Милена Шишигина Герой ийэ Е.И.Удина аатынан «Умсугутуулаах ааҕааччы» бириэмийэни;
- 8 кылаас үөрэнээччитэ Никита Уваровский инженернэй графикаҕа үрдүк көрдөрүүлэрин иһин Н.И., А.Г.Шишигиннар ааттарынан, черчениеҕа ситиһиилэрин иһин М.А.Стручков аатынан бириэмийэлэри;
- 8 кылаас үөрэнээччитэ Максим Неустроев С.П.Ефремова аатынан «Уус тарбах» бириэмийэни;
- 8 кылаас үөрэнээччитэ Давид Сутаков чэпчэки атлетикаҕа ситиһиилэрин иһин Р.Н.Дьяконов аатынан бириэмийэни;
- 8 кылаас үөрэнээччитэ Егор Ильин үчүгэй үөрэҕин иһин М.И.Ильина аатынан бириэмийэни;
- 7 кылаас үөрэнээччитэ Күннэй Дьячковская В.А.Неустроев аатынан «Бастыҥ кырыымпаһыт», В.В.Ноев аатынан «Мин дууһам ыллыыр» бириэмийэлэри;
- 6 кылаас үөрэнээччитэ Мия Сутакова нуучча тылыгар уонна литэрэтиирэтигэр үрдүк көрдөрүүлэрин иһин Р.Е.Окороков аатынан бириэмийэни;
- 5 кылаас үөрэнээччитэ Лилиана Соловьева С.С.Адамова – Алтан Кыыс аатынан «Дойдуга таптал» бириэмийэни;
- 4 кылаас үөрэнээччитэ Милана Васильева Г.И., Д.Д. Карамзиннар ааттарынан «Алын сүһүөх бастыҥ выпускнига», А.С.Адамова-Афанасьева аатынан «Ырыа эйгэтэ», бириэмийэлэри;
- 4 кылаас үөрэнээччитэ Алиса Удина П.В.Протодьяконова аатынан «Бастыҥ олимпиадник», үлэҕэ, үөрэххэ дьулуурун иһин М.П., К.Ф.Удиннар ааттарынан бириэмийэлэри;
- 4 кылаас үөрэнээччитэ Трофим Яковлев «Иэйии» норуодунай кэлэктиип бириэмийэтин;
- 4 кылаас үөрэнээччитэ Алия Сутакова К.Ф.Сутаков аатынан «Бастыҥ производственник» бириэмийэни;
- 4 кылаас үөрэнээччитэ Арсен Шишигин М.Е.Неустроева аатынан «Кэскил» бириэмийэни;
- 2 кылаас үөрэнээччитэ Эрсан Ермолаев В.А.Неустроев – Байаан Бааска аатынан «Бастыҥ гармонист» бириэмийэни туттулар.
Маны таһынан, төрөппүт кэмитиэтин «Көхтөөх дьиэ-кэргэн» анал бириэмийэтин Марина Васильева дьиэ-кэргэнэ үөрүүлээх быһыыга-майгыга туттулар. Выпускниктар төрөппүттэрэ ис-истэриттэн иэйэн-куойан туран кылаастарын салайааччытыгар Акулина Неустроеваҕа уонна оскуола бары үлэһиттэригэр дириҥ махталларын эттилэр, сэмэй бэлэхтэрин туттардылар.
Бу курдук, үгүс үөрүүлээх бырааһынньык бэрт сэргэхтик ааста. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Өрөгөйдөөх Кыайыы 80 сылын көрсө үөрэхтэрин түмүктээбит оҕолорбутун бу суолталаах кэм тыына арыаллаан, куруук кыайыы көтөллөөх, ситиһии аргыстаах буоллуннар.
Татьяна АТЛАСОВА