Быйыл Амма өрүс күнэ сэттис сылын бэлиэтэннэ. Үгэс быһыытынан бу күн биэрэккэ экологическай субуотунньук ыытыллар, Амма өрүскэ анаммыт тэрээһиннэр буолаллар.
Амма өрүс күнэ 2018 сыллаахтан бэлиэтэнэн кэллэ. Быйыл сэттис төгүлүн ыытыллан, сарсыардаттан субуотунньук тэриллэн, бары өрүс кытыытыгар олорор нэһилиэктэр экологическай субуотунньукка таҕыстылар. Хомойуох иһин кини биэрэгэр кэлэн сынньанар сорох туристар, бэйэлэрин бөхтөрүн хаалларан, ыһан-тоҕон бараллара баар суол. Бүгүн сарсыарда ыытыллыбыт субуотунньукка 4 куб бөх хомулунна. Субуотунньукка аҥардас Амма эрэ дьоно буолбакка, СӨ Айылҕа харыстабылын министиэристибэтин үлэһиттэрэ, миниистири солбуйааччы Лука Сафонов салайааччылаах кэлэн кытыннылар. Министиэристибэ үлэһиттэрэ “Воды России” федеральнай бырайыак чэрчитинэн Уус Майа улууһугар үлэлээн баран, бүгүн оруобуна Амма өрүс күнүгэр сөп түбэһэн, бэйэлэрин кылааттарын киллэристилэр.
“Биһиги бүгүҥҥү күҥҥэ кыттыбыппытыттан олус астынныбыт. Ол курдук субуотунньукка кыттыһан Амма өрүс биэрэгин ыраастаабыт. Үөрэрбит диэн, Амма аннынаааҕы биэрэк ыраас, киһи хомуйар бөҕө суоҕун кэриэтэ. Бу Амма дьоно бэйэлэрин өрүстэригэр харыстабыллаах сыһыаннарын көрдөрөр”, — диэн Лука Николаевич этэр.
Субуотунньук кэнниттэн Кыыс Амма сквергэ үөрүүлээх тэрээһин буолла. Манна улуус баһылыга Степан Кузьмин, СӨ Айылҕа харыстабылын миниистирэ Лука Сафонов, улуус дьокутааттарын Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Владимир Колосов истиҥ эҕэрдэлэрин тириэрдэн туран, Амма өрүс харыстабылыгар үлэлэһэр уопсастыбанньыктарга наҕараадаларын туттардылар. Ол курдук Амма улууһун баһылыгын Махталын Амма Наахара нэһилиэгин “Дуораанчык” уһуйаан иитээччитэ Розалия Устинова, улуус дьаһалтатын Махтал суругунан Амматааҕы Л.В. Киренскэй аатынан лицей биологияҕа учуутала Александра Давыдова, лицей дириэктэрин научнай –методическай үлэҕэ солбуйааччыта Николай Захаров, уопсастыбаннай экологтар Алена Егорова, Степан Сутаков наҕараадаланнылар. Маны сэргэ Степан Степанович, кинини кытта СӨ уопсастыбаннай эколога Валентина Дмитриева уонна Анна Шишигина “Өлүөнэ очуостарыгар” сынньана барар путевканан наҕараадаланнылар. Амматааҕы Л.В. Киренскэй аатынан лицей географияҕа учуутала Алена Быстрова СӨ Айылҕа харыстабылын министиэристибэтин “Экологическай сырдатыыга кылаатын иһин” диэн бэлиэтинэн наҕараадаланна. Министиэристибэ Бочуотунай грамотатынан уопсастыбаннай экологтар Степан Бурнашев, Алена Егорова, Степан Сутаков, Анна Шишигина, Амматааҕы экологическай хонтуруол судаарыстыбаннай инспекциятын старшай судаарыстыбаннай инспектора Станислав Васильев, лицей биологияҕа учуутала Александра Давыдова, СӨ уопсастыбаннай эколога Валентина Дмитриева, лицей географияҕа учуутала Николай Захаров, Амма Наахара “Дуораанчык” уһуйаанын сэбиэдиссэйэ Полина Кононова, уһуйаан старшай иитээччитэ, СӨ Айылҕа харыстабылын министиэристибэтин уопсастыбаннай инспектора Галина Мартынова, уһуйаан иитээччитэ Розалия Устинова, эдэр натуралистар станцияларын дириэктэрэ Дмитрий Матвеев, эдэр туристар станцияларын дириэктэрэ Николай Николаев, Амма улууһун административнай хамыыһыйатын эппиэттиир сэкэрэтээрэ Анатолий Стручков, министиэристибэ Махтал суругунан Амматааҕы авиаотделение начальнига Николай Захаров, Амматааҕы ойуур хаһаайыстыбатын салайааччыта Николай Иванов, “Якутлесресурс” Амматааҕы филиалын дириэктэрэ Петр Калачев, Амматааҕы экологическай хонтуруол инспекциятын материальнай-техническай хааччыйыы салаатын механига Григорий Окороков, инспекция судаарыстыбаннай инспекторын э.т. Маргарита Парфенова наҕараадаланнылар.
Үөрүүлээх тэрээһиҥҥэ кэрэ өрүспүтүгэр анаммыт истиҥ иэйиилээх ырыалары Александр Павлов, Юлиан Матвеев- Дьүрүйээн, Саха эстрадатын тыйаатырын ырыаһыта Сияна бэлэхтээтилэр.
Эбиэттэн киэһэ улуус дьаһалтатын аактабай саалатыгар Амма өрүс харыстабылыгар туһуламмыт “төгүрүк остуол” ыытылынна. Кэпсэтиини улуус баһылыга Степан Кузьмин салайан ыытта. Иһитиннэриилэри Амматааҕы экологическай хонтуруол судаарыстыбаннай инспекциятын салайааччыта Евгений Егоров, улуустааҕы экологическай Сэбиэт сэкэрэтээрэ Анатолий Стручков, дыалалары салайыыга, экологическай сырдатыыга уонна ООПТ боппуруостарыгар Департамент салайааччытын солбуйааччы Гаврил Иванов оҥордулар. Кэпсэтии сүрүн сыала хайдах гынан ыраас уулаах Амма өрүһү кэлэр көлүөнэҕэ чөл туруктаах тиэрдэбит, ол туһугар билигин тугу оҥоробут диэн боппуруос тула санаа атастаһыыта буолла. Маныаха бэйэлэрин санааларын уопсастыбаннай экологтар Степан Сутаков, Алена Егорова, КУМИ салайааччыта Валентин Петров, СӨ Айылҕа харыстабылын министиэристибэтин уу сыһыаннаһыыларыгар Департаменын салайааччытын солбуйааччы Зинаида Игнатьева, улуус дьаһалтатын юриһа Ньургуйаана Давыдова, улуус дьокутааттарын Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Владимир Колосов, министиэристибэ экологическай куттал суох буолуутун хааччыйар уонна правовой экспертиза Департаменын салайааччыта Вера Степанова эттилэр. “Төгүрүк остуол” түмүгүнэн боротокуол ылыллан, инники үлэ онон барыахтаах.
“Амма өрүс күнэ бу улуус эрэ олохтоохторун күнэ буолбатах. Бу өрөспүүбүлүкэ бары олохтоохторун күнэ. Тоҕо диэтэр ыраас уулаах Амма өрүскэ сайын аайы 40 000 киһи кэлэн сынньанан, сөтүөлээн, балыктаан барар. Онон кини бу курдук ып ыраас, чөл туруктаах хааларын туһугар киниэхэ ураты харыстанар статус бэриллиитигэр, кинини сокуонунан харыстыырбытыгар бука бары, кини ааһар сэттэ улууһа уонна айылҕа харыстабылын министиэристибэтэ бииргэ кыттыһан үлэлиэхтээхпит. Оччоҕуна эрэ кыайыылаах буолуо. Онно бу бүгүн ыытыллыбыт кэпсэтиибит биир хардыы, төһүү күүс буолуо”, — диэн улуус баһылыга Степан Кузьмин түмүктүүр санаатын тириэртэ.
СӨ айылҕа харыстабылын миниистирин солбуйааччы Лука Сафонов бэлиэтээбитинэн, министиэристибэ Амма өрүһү харыстааһыҥҥа тэҥҥэ үлэлэһэргэ бэлэм, кэпсэтиигэ киирбит этиилэр барыта ылыллан, уопсастыбанньыктар күүстэринэн өрүһү харыстааһыҥҥа ыытыллар үлэлэр хайаатар да түмүктээх буолуохтара.
“Амма олоҕо” хаһыат