«Эн сулускун. 50+» ырыа күөн күрэһин хас субуота аайы көтүппэккэ көрдүбүт. Быйыл манна биир дойдулаахтарбыт Амматтан Светлана Алексеева уонна Сатаҕайтан Гаврил Орлов ситиһиилээхтик кытыннылар. Түһүмэхтэн түһүмэххэ хаалан истэхтэрин аайы үөрүүбүт үрдээн истэ.
Амматтан икки киһи кыттан бэйэн сөбүлүүр киһигэр ыалдьарын чуолкай. Онон да тус бэйэм Светлана Алексееваҕа «ыалдьыбытым». Светлана Николаевна музыка, ускуустуба улахан мэтрдара бэлиэтээбиттэрин курдук, төһө да 81 саастаах буоллар сүрдээх кэрэ сопрано куоластаах. Ыгылыйбакка, долгуйбакка, хаһыытаабакка бэрт холкутук ыллыыр. Светлана Николаевнаны биһиги «Кэхтибэт кэрэ куоластар, кырдьыбат эдэр сүрэхтэр» ырыа ансаамбылын салайааччытын быһыытынан билэбит. Манна даҕатан эттэххэ, соҕотох сололаан ыллыырын биирдэ даҕаны көрбөтөхпүт. Ол иһин бу бырайыакка бэйэтэ ыллыырын аан бастакыбытын истэммит, ураты кэрэ куоластааҕын сөхтүбүт-махтайдыбыт. Дьэ онтон финалга Аммабыт киэн туттар, опера эдэр ырыаһыта, СӨ үтүөлээх артыыһа Екатерина Захаровалыын дуэттара барыбыт сүрэҕин абылаата. Архип Кудрин-Абаҕыыныскай тылларыгар, Марк Жирков музыкатыгар «Күрүлэс күргүөм күннэргэ» ырыаны наһаа да үчүгэйдик толордулар. Дьүүллүүр сүбэ саамай ирдэбиллээх чилиэнэ Владимир Индигирскэй үрдүктүк сыаналаабыта элбэҕи этэр.
«Дьэ, бу — сиппит-хоппут музыкальнай-концертнай нүөмэр. Сценаҕа үс киһи үһүөн биир сомоҕо ансаамбыл оҥороннор бииргэ үлэлээтилэр, коллективнай ырыаны көрдөрдүлэр. Баянист хайдахтаах курдук ырыаны киэргэттэй! Үөһээҥҥи, иккис куоластар иһиллэллэр, тыллара чуолкай, бэйэлэрэ кэрэлэрэ диибин диэн — барыта баар. Аны хайдахтаах курдук үчүгэй шедевральнай ырыаны ыллаатылар. Ол иһин эһиги — сулускут, мин астынным», — диэн СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, мелодист Влалимир Петрович бэлиэтээтэ.
Светлана Николаевнаҕа Аммабыт талааннаах баянистара СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ Василий Неустроев-Баян Бааска уонна кини сиэн быраата, эдэр кэскиллээх Валерий Кириллин доҕуһуоллаатылар. Маннык үрдүк сыанабыл кэнниттэн бэйэбитин хайҕаппыт саҕа дьоллонон өрө көтөҕүллэн үөрэн-көтөн олордохпутуна, аны Гаврил Орловпут бүтүн сахалыы оркестр доҕуһуоллаах, халыҥ хамаандалаах тахсан С. А. Зверев-Кыыл Уола аатынан Үҥкүү национальнай тыйаатырын сүрүннүүр эдэр ырыаһыта Александр Кармановтыын норуот ырыаларыгар хомуур ырыаны үрдүк таһымҥа толордулар. СӨ норуодунай артыыһа, мелодист Алексей Егоров эппитин курдук, киһи ханнык баҕарар түһүлгэҕэ тахсан дьону үөрдэр биир бэртээхэй нүөмэрин көрдүбүт. Гаврил Ивановичка Амма улууһун «Төрүт дорҕоон» тыыннаах доҕуһуол бөлөҕүн кытта «Кыл Саха» бөлөх талааннаах музыкана Афанасий Томскай көмөлөстүлэр, киэргэтэн, тупсаран биэрдилэр. Баяҥҥа ырыа айааччы, СӨ култууратын туйгуна Исидор Варфоломеев оонньоото. Гаврил Орлов — Уус Алдантан төрүттээх, Амма улууһун Сатаҕай нэһилиэгин олохтооҕо. Өр сыл нэһилиэк дьаһалтатыгар баһылыгы солбуйааччынан үлэлээбитэ. Олоҥхо ыһыахтарыгар дэгэрэҥ ырыа күөн күрэстэригэр өрүү ситиһиилээхтик кыттар.
Дьүүллүүр сүбэ сүрдээх объективнайдык сыаналыыр, чуолаан Владимир Петрович Индигирскэй. Наһаа киэҥ билиилээх, сүрдээх ирдэбиллээх. Бырайыак бэрэссэдээтэлэ Владилена Бурнашева — Сахая эмиэ сүрдээх үчүгэйдик дьүүллүүр. Быйылгы бырайыакка Сахабыт сирин биллэр артыыстара Алексей Егоров, Анна Дьячковская, Владимир Заболоцкай, Сардаана Осипова, Тамара Попова, Алексей Калининскай-Луҥха, Александр Бурнашев, Антон кэлэннэр дьүүллүүр сүбэҕэ үлэлээбиттэрэ кэрэхсэбиллээх. Сөбүлүүр ырыаһыттарбыт тылларын-өстөрүн истэн, бэйэлэрин көрөн олус дуоһуйдубут, астынныбыт. Бу күрэххэ Аммалар сүрдээх түмсүүлээхпитин көрдөрдүбүт. Кыттааччыларбытыгар күүстээх өйөбүл баара хас биэрии аайы ырылхайдык көһүннэ. «Ыалдьааччылартан», арыаллааччылартан саҕалаан финалга Аммабыт иннибитигэр уктар ыччаттарбыт Сахабыт сирин икки улахан тыйаатырдарын солистара Екатерина Захарова уонна Александр Карманов кыттыбыттара, аны Гаврил Орлов нүөмэригэр улууспут саха төрүт инструменнарыгар оонньуур тыыннаах доҕуһуол бөлөҕө кэлэн өйөөбүттэрэ бары кыттааччыларга холобур буолла. Онон түмүк да түмүгэ үрдүк буолла диэххэ. Ол курдук Светлана Алексеева анал аат кыайыылааҕа буолан «Киэргэ» ювелирнай дьиэттэн илин кэбиһэринэн, оттон Гаврил Орлов «Эн сулускун. 50+» бырайыак 2026 сыллааҕы Кылаан кыайыылааҕа буолан Москуба куоракка «Бэс чагда» санаторийга сынньана барар путевканан наҕараадаланнылар.
Онон ыытааччы Георгий Белоусов бэлиэтээбитин курдук, аммалар былааһы ыллыбыт!
«Бу бырайыак үлэлээбитэ ыраатта. Манна өрөспүүбүлүкэҕэ ыллыыр дьон кэлэн ыллаан-туойан бараллар. Мин дьүүллүүр сүбэ чилиэнэ буолан да олорон, сорох кэмҥэ ыалдьыт да быһыытынан кэлэн олорон, Амматтан кыттыбыт Светлана Алексееваны уонна Гаврил Орлову сөбүлээтим уонна тус бэйэбэр наһаа ыллыахтарын баҕарар дьон быһыылаах, өр сылларга ыллыы сылдьыбыттар быһыылаах диэн сыаналаабытым. Ону кытта бу иккиэн наһаа үчүгэй майгылаахтара биллэр. Тоҕо диэтэр итинник ыллыы сылдьар дьон дууһалара, майгылара наһаа ыраас, сахалыы сэмэй буолар. Наһаа үчүгэй дьоннор. Кинилэр финалга хаалан бириискэ тиксибиттэриттэн үөрдүм. Дьүүллүүр сүбэҕэ олорон кырдьыга кинилэр тустарыгар «ыалдьыбытым, долгуйбутум, кинилэри кэтээн көрбүтүм. Ыллыыр киһи ыалдьыбат диэн этэллэр. Онон куруутун итинник ыллыы сырыттахтарына олохторо уһаан, кинилэр иннилэрэ сырдык буолуо. Өссө да итинник иннилэрин хоту баран истиннэр. «Биһиги сааһырдыбыт» диэн олорон хаалыы суох буолуохтаах. Онон иккиэннэригэр доруобуйаны баҕаран туран, ырыа аргыстаах олохторо салҕанан бара турдун диэн баҕа санаабын тириэрдэбин», — диэн СӨ норуодунай артыыһа Александр Бурнашев санаатын үллэһиннэ.
Вера ИВАНОВА