Е.А. Шишигин аатынан Сатаҕай орто оскуолатыгар Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа Алексей Дмитриевич Артемьев төрөөбүтэ 115 сылыгар анаммыт ырыа уонна строевой хаамыы көрүүтэ буолла.
Олунньу 23 күнүгэр Аҕа дойдуну көмүскээччилэр күннэрин бэлиэтиэхпит. Биһиги дойдубутугар бу ураты суолталаах бырааһынньык кэнчээри ыччакка хорсун санааны, Ийэ дойдуга тапталы уонна бэриниилээх буолууну кэрэһилиир. Бу чиэстээх күҥҥэ Аҕа дойдуну көмүскээбит ытык дьоммут сырдык кэриэстэрин харыстаан, эдэр көлүөнэҕэ иэдээннээх сэрии туһунан кырдьыгы тиэрдиэхтээхпит уонна кинилэр үтүө ааттарын үйэтитэр ытык иэстээхпит.
Биһиги оскуолабытыгар үтүө үгэскэ киирбит Аҕа дойдуну көмүскээччилэр күннэригэр строевой хаамыы бэтэрээн буойуннарга ананар. Бүгүн оскуолабытыгар ытык киһибит, “Үлэҕэ килбиэнин иһин”, “ССРС Сэбилэниилээх Күүстэрин 50 сыла”, Улуу Кыайыы 30, 40, 50 сыллара, “Маршал Жуков” мэтээллэринэн, Аҕа дойду сэриитин уордьанынан наҕараадаламмыт ефрейтер Артемьев Алексей Дмитриевич үтүө аатыгар, кини төрөөбүтэ 115 сылыгар ананна.
Алексей Дмитриевич Аҕа дойду сэриитигэр 1943 сыллаахха от ыйыгар ыҥырыллан барбыта. Сэбиэскэй Сойуус Япония халабырдьыттарын кытта утары охсуһуутугар хабыр хапсыһыы уоттаах холоругун ааспыта, 1945 сыллаахха «Японияны кыайыы иһин» мэтээлинэн наҕараадаламмыта, “За отличные боевые действия в боях с японцами” диэн Махтал суругунан бэлиэтэммитэ. Халбаҥнаабат модун санаатынан, хоһуун уонна хорсун быһыытынан уоттаах сэрии хабараан сылларын ааһан дойдутугар 1946 сыллаахха эргиллибитэ. Төрөөбүт дойдутугар төннөн кэлбит буойун оччотооҕу кэм уустуктарын аахсыбакка, эйэлээх олоҕу тутуһан, олоххо көхтөөх санаатынан, уҕараабат тапталынан олорбута. Быскиева Мария Петровналыын олохторун холбоон, элбэх оҕону төрөтөн, үтүө дьоннору иитэн, төрөөбүт дойдутун сайдыытыгар сүҥкэн кылаатын киллэрбитэ.
Хорсун буойун аатын үйэтитиигэ кини төрөппүт оҕолоро, сиэннэрэ, ол курдук Алексей Дмитриевич улахан кыыһа СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, «Почет и Слава» уордьан, «Гражданскай Килбиэн», «Амма киэн туттуута» бэлиэлэр туһааннааҕа, СӨ социальнай сулууспатын туйгуна, СӨ бочуоттаах бэтэрээнэ, Амма, Сатаҕай нэһилиэктэрин уонна Амма улууһун бочуоттаах олохтооҕо Аиза Алексеевна Чемезова, Е.А. Шишигин аатынан орто оскуола бочуоттаах выпускнига,, Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун маастара, «Амма киэн туттуута» бэлиэ туһааннааҕа, Саха Өрөспүүбүлүкэтин художественнай оҥоһуктарын маастара, Сатаҕай нэһилиэгин уран ууһа уонна бочуоттаах олохтооҕо кыра уола Дмитрий Алексеевич Артемьев, РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, СӨ үтүөлээх учуутала, СӨ үөрэҕириитин туйгуна, Учууталлар учууталлара, Бөтүҥ нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, кыра кыыһа Светлана Алексеевна Неустроева, Алексей Дмитриевич сиэннэрэ «РИК Автодор» өрөспүүбүлүкэтээҕи тэрилтэтин геодезистарын салайааччыта Айан Неустроев, уонна , өрөспүүбүлүкэтээҕи кырдьаҕастар уонна доруобуйаларынан хааччахтаах дьон олорор дьиэлэригэр социальнай үлэ исписэлииһэ Ньургуйаана Чемезова күндү ыалдьыт буоллулар.
Ытык аҕа Алексей Дмитриевич туһунан ахтыыны, кини ууһун салгыыр оҕолорун уонна ыччаттарын туһунан сырдатыыны үөрэнээччилэр олус болҕомтолоохтук иһиттилэр. Бу чиэстээх күҥҥэ алын кылаас оҕолоро байыаннай тиэмэлээх ырыа ыллаатылар, улахан кылаастар строевой хаамыыга күрэхтэстилэр. Строевой хаамыыны Советскай Армия кэккэтигэр 1988 — 1990 сылларга Уһук Илин байыаннай уокуругар 578-с отдельнай сибээс батальонугар П-257 аппаратнай начальнигынан сулууспалаабыт, старшина Василий Лукин салайан ыытта. Строевой көрүүнү сэбиэскэй аармыйа сержана Павел Давыдов, ытык бэтэрээн сиэнэ Айан Неустроев, оҕо хамсааһынын салайааччыта Ольга Никитина кэтээн көрөн сыаналаатылар.
Күрэх түмүгүнэн ырыаҕа 2 уонна 3 кылаас үөрэнээччилэрэ бастакы миэстэ, иккиһи 4 кылаас үөрэнээччилэрэ ыллылар. Строевой күрэххэ орто бөлөххө 1 миэстэ – 6 кылаас, 2 миэстэ – 5 кылаас, 3 миэстэ – 7 кылаас, улахан бөлөххө 1 миэстэ – 8 кылаас, 2 миэстэ – 9 кылаас, 3 миэстэ – 10 кылаас буоллулар. Бастыҥ хамандыырдарынан Никитин Егор (7 кылаас), Лукин Айаал (8 кылаас) ааттаннылар.
Кыайыылаахтары Артемьев Алексей Дмитриевич оҕолоро уонна сиэннэрэ бэйэлэрэ туруорбут сыаналаах бэлэхтэринэн, көһө сылдьар Кубогынан уонна Үктэл суруктарынан наҕараадалаатылар. Маны сэргэ бэтэрээн буойун хаан-уруу аймахтарыгар, хос хос сиэннэригэр өйдөбүнньүк бэлэхтэрин туттардылар.
Тэрээһин иккис чааһыгар оҕолор дойду иһинэн ыытыллар байыаннай -патриотической оонньуу «Зарница 2.0» түөрт түһүмэхтээх күрэххэ кииристилэр.
Христина СКРЯБИНА