Буруо тахсыбытын биллэрэн чуугунуу тыаһыы түһэр тэрил билигин хас биирдии ыалга баар буолуохтаах диэн сорук турда. Манан сиэттэрэн, хас биирдии нэһилиэккэ бу хайысхаҕа үлэ саҕаланна. Амматааҕы 9№-дээх баһаарынай чаас баһаары сэрэтэр үлэ инженер -инструктора Анастасия Кочаткина, маннык тэрил ордук түүҥҥэ кэмҥэ, буруо тахсар түгэнигэр уһугуннарыыга, сэрэтиигэ олус наадалаах диэн этэр.
“Дьиҥинэн бу тэрил 2019 сыллаахтан баар. Онтон ыла кыралаан тэрилтэлэр, чааһынай да дьон ылан туруорунар. Ол гынан баран билэргит курдук бу кэнники кэмҥэ тахсыбыт баһаардар буруону биллэрэр тэрил хайаатар да, хас ыал аайы турарын ирдиир. Ити 2019 сыллаахха өссө Арассыыйа Бырабыыталыстыбата АДПИ-нан хааччыллыы 2027 сылга сүүс бырыһыан буолуохтаах диэн сорук туруорбута. Амма улууһун ылан көрөр буоллахха, билиҥҥитэ хааччыллыы 29 бырыһыаҥҥа тэҥнэһэр. Ол курдук улуус үрдүнэн 4692 чааһынай дьиэ, 277 элбэх кыбартыыралаах дьиэ баар. Мантан АДПИ 1813 дьиэҕэ турда. Билигин нэһилиэк дьаһалталара Ил Дархан дьаһалынан бу үлэҕэ күүскэ ылсан эрэллэр. Бэйэлэрин бюджеттэриттэн харчы көрөн элбэх оҕолоох, учуокка турар ыалларыгар, соҕотох олорор кырдьаҕастарыгар, анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарын дьиэ кэргэттэригэр маннык буруону биллэрэр тэрили туруорууну саҕалаабыттара. Күн бүгүн Абаҕа, Амма Наахара, Мээндиги дьаһалталара нэһилиэктэрин ыалларын 100 бырыһыан хабан олороллор. Ону сэргэ Сулҕаччылар 94 бырыһыан туруорбуттара. Сэргэ Бэс, Покровка, Чакыр эмиэ үчүгэй көрдөрүүлээхтэр. Үп-харчы хамсаатаҕына, быһаарыллыннаҕына, атын да нэһилиэктэр ылсыахтара дии саныыбын. Биһиги бэйэбит өртүбүттэн социальнай сулууспалары кытта хас сэрэдэ аайы рейдэҕэ сылдьабыт, баһаартан сэрэхтээх буолууга инструктаж ыытабыт. Ону тэҥэ испииһэгинэн көрөн сыллата элбэх оҕолоох, учуокка турааччыларбытыгар АДПИ-ны туруора сылдьабыт.
-Онтон испииһэккэ хапсыбатах дьон хайдах бу тэрили атыылаһаллар, бэйэлэрэ туруораллар дуо?
—Билигин АДПИ Аммаҕа “Махтал” маҕаһыыҥҥа баар. Онтон Дьокуускай куоракка хас да маҕаһыыҥҥа атыыланаллар. Ону бу хартыынаҕа көстөр аадырыстарынан билсиэххитин сөп.
Сыаната 570 солк. саҕалаан баар. Араас маркалаах. Биир дьиэҕэ хас нааданый диир буоллахха, өскөтүн дьиэҕит хапытаалынай истиэнэлээх буоллаҕына, хос аайы туруорар ордук. Икки этээстээх буоллаҕына икки этээскэ иккиэннэригэр туруон наада. Туруорарга боростуой. Аны холобура сорох дьон дьиэлэрин үрдэ натяжной буолааччы. Маныаха истиэнэҕэ, дьиэ үрдүттэн 10 см намыһаҕа суох сиргэ иилиэххэ наада. Онтон намыһах буоллаҕына, буруону ылара намтыыр.
—Баһаартан көмүскэллээх буоларга билигин саамай наадалаах бу АДПИ эрэ буолар дуо?
—Оннук да диэххэ сөп. Кыра да буруону билэр, эппитим курдук туруорарга боростуой. Батареята өр барар. Холобура ити баһаар буолбут сирдэригэр бу тэрил турбута буоллар, кини дьону хайа баҕарар уһугуннарыа этэ. Маны тэҥэ биллэн туран хайаатар да бары сэрэхтээх буоларбыт ирдэнэр.
Ордук чуолаан оһоҕунан оттунааччыларга этиэм этэ. Оһох иннигэр хайаатар да 50х70 кээмэйдээх тимир лиис баар буолуохтаах. Аны оһох турбата кырыысаны кытта алтыһарыгар эмиэ хайаатар да кыым түспэтин курдук харыстыыр лиис баар буолуохтаах. Улууспутугар тахсыбыт баһаардар үгүс өртүлэрэ ол суоҕуттан тахсаллар. Турбаҕа сылама мунньустан, кытаран умайан тахсан баһаар тахсар. Үксүн бу гаражтарга, баанньыктарга буолар. Кэнники кэмҥэ баһаар проводка мөлтөҕүттэн эмиэ тахсар. Онон кэмиттэн кэмигэр көрөн саҥардыахха наада. Аны оҕолор билигин түүннэри төлөпүөннэрин холбоон утуйаллар, эбэтэр ииттэрэн баран холбоон баран хаалабыт, аҥардастыы зарядканы хаалларан баран. Ол умайан тахсар куттала эмиэ улахан. Онон барытыгар сэрэхтээх буолуохха наада”, — диэн Анастасия Николаевна сүбэтин биэрдэ.
Кини иһиттиннэрбитинэн ааспыт сылга Амма улууһугар 22 баһаар тахсыбыт. Мантан улахан аҥара гараж. Онтон бу сылга киирэн баран биир баһаар бэлиэтэммит. Онон бука бары кыһыл уоттан сэрэхтээх буолуоҕун, турар ирдэбиллэри толоруоҕуҥ.
“Амма олоҕо” хаһыат