Амматааҕы Ф. Потапов аатынан норуот айымньытын дьиэтигэр “Амма кэскилин тутааччылар” диэн документальнай киинэ сүрэхтэниитэ буолла. Киинэ ааспыт сылга улууска Инфраструктура сылынан бэлэмнэниллэн оҥоһуллунна. Санатан эттэххэ, бу сылга ананан тахсыбыт иккис киинэ буолар.


Сүрэхтэниигэ саалаҕа тутуу бэтэрээннэрэ, бу эйгэҕэ араас кэмнэргэ үлэлээбит дьон муһуннулар. Маны сэргэ тутууга олохторун анаабыт дьон оҕолоро эмиэ кэлэн киинэни көрдүлэр. Эҕэрдэ тылы улуус баһылыга Степан Кузьмин, баһылыгы тутууга солбуйааччы Виктор Смирников, тутуу салаатын бэтэрээнэ Данил Киприянов тириэртилэр. Улуус баһылыгын Махтал суругунан тутуу тэрилтэтигэр өр сыл бухгалтерынан үлэлээбит, 95 саастаах ытык кырдьаҕас Варвара Андреевна Стручкова, киинэни оҥорбут режиссер Евгений Николаев, “Амма продакшн” киинэ кэлэктиибэ бэлиэтэннилэр. Документальнай киинэҕэ уонтан тахса Амма улууһугар тутууга араас сылларга үлэлээбит бэтэрээннэр, үлэһиттэр ахтыылара, ону сэргэ күн бүгүн тутуу хаамыытыгар үлэлэһэ сылдьар салайааччылар баһылыктар санаалара киирбиттэр. Киинэ чаастан ордук кэм бириэмэлээх. Бу күн күндү ыалдьытынан Аммаҕа 70-с сылларга тутуу тэрилтэтин салайбыт, Хаҥалас Булгунньахтааҕыттан кэлбит Данил Киприянов күндү ыалдьыт буолан, бэтэрээннэр ааттарыттан эҕэрдэ этэн, махталын тириэрдэн туран Эҕэрдэ суругун улуус баһылыгар Степан Кузьмиҥҥа, солбуйааччытыгар Виктор Смирниковка уонна киинэни оҥорбут режиссер Евгений Николаевка туттарда.

“Бу киинэҕэ сэбиэскэй кэмҥэ уонна ол кэмҥэ үлэлээбит дьону үйэтитэн киинэ тахсыбыта олус үчүгэй. Салайааччылар уонна бэтэрээннэр түмсэҥҥит урут үлэлээбит үлэһиттэри кэпсэтэн документальнай киинэ таһаарбыттарыгар махтанабын. 1956-1991 сылга диэри үлэлээбит дьон ааттарыттан эҕэрдэбитин тириэрдэбит. Миигин өссө устудьуоннаан, үөрэхпин бүтэрээри сырыттахпына  “Сельстрой” салайааччыта Жирков Николай Иванович ыҥырбыта да, атын сиргэ дуогабардаах буолан барбатаҕым. Ол да буоллар 1976 сыллаахха, Орджоникидзевскай оройуоҥҥа СМУ-ну салайа сырыттахпына, ыҥырбыттарыгар кэлэн, манна эмиэ оннук тэрилтэни салайан, аҕыс сыл устата наһаа үчүгэйдик үлэлээбитим. Амманы наһаа сөбүлүүбүн, ол сылларбын сылаастык ахтабын. Бу кэнники уон сыл буолан баран кэлэммин Амма сайдыбытыттан, элбэх тутуу барбытыттан үөрдүм, киэн тутуннум”, — диэн кырдьаҕас тутааччы Данил Данилович санаатын үллэстэр.

Киинэҕэ тутууга араас кэмнэргэ, араас дуоһунастарга үлэлээбит дьон бэйэлэрин кэмнэринээҕи тутуулар, онно үлэлэспит дьоннорун туһунан ахтан-санаан аастылар. Онно холобура Данил Киприянов талыллыбыт мастары өрүс устун болуотунан аҕалалларын истэн киһи сөҕөр эрэ. Манна олорон, Аммаҕа 1956 сылтан тутуу тэрилтэтэ төһөлөөх элбэх тутууну ыыппытын саныы олорон, билиҥҥи сайдыылаах кэммитигэр улууспутугар биир да улахан тутуу тэрилтэтэ суоҕуттан хомойоҕун. Онтон дьиҥинэн чахчы да кэскили, сайдыыны тутуу эрэ оҥорор буоллаҕа. Улуус баһылыгын тутууга солбуйааччы Виктор Смирников бэлиэтээн эппитин курдук, ханна да кэллэргин, бу сир сайдыытын эн төһө тутуу барбытыттан көрөҕүн. Виктор Владимирович өрөспүүбүлүкэҕэ Амма улууһа биир көхтөөхтүк сайда турар улуус иһигэр киирэр диэн этэр.

“Бу улууспутугар биллэриллибит Инфраструктура сылыгар оҥорон, таҥан таһаарбыт иккис киинэбит буолар. Онон киинэни оҥорон таһаарбыт режиссербутугар Евгений Федорович Николаевка, бэтэрээн тутааччы Дария Михайловна Килбясоваҕа уонна киинэҕэ уһуллубут бэтэрээн тутааччыларга, күүс-көмө буолбут коллегаларбытыгар дириҥ махталбын тириэрдэбин. Киинэ сүрүн сыала-соруга үлэ дьонун, Амманы тутуспут, күн бүгүнүгэр диэри үлэлэһэн кэлбит дьону үйэтитии буолар. Тутуу-сайдыы төрдө буолар. Дойду төһө бэрт тутуулааҕынан сайдыыта кээмэйдэнэр. Биһиги Аммабыт улууһа өрөспүүбүлүкэ таһымыгар ыллахха, биир бастыҥнар истэригэр сылдьар. Онно биллэн туран тутуубутун уһансыбыт бэтэрээннэрбит үтүө үгэстэрин утумнаан күн бүгүҥҥэ диэри илдьэ кэлэммит, инникитин даҕаны чиэстээхтик үлэлиэхпит-хамсыахпыт бигэ  эрэллээхпин”, — диэн этэр улуус баһылыгын тутууга солбуйааччы Виктор Смирников.

“Амма олоҕо” хаһыат

Читайте дальше