Билэргит курдук Дойду Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин бу сыл от ыйын 20 күнүгэр “Учууталлары өйүүр эбии быһаарылар тустарынан” Ыйааҕыгар илии баттаабыта. Учууталлар үлэлэрин сыаналаан, кинилэр кэлэр кэскилбит үөрэхтээх буолуутугар суолталаах миэстэни ылалларын учуоттаан, учууталларга ураты статуһу анааһын бу саамай сөптөөх уонна сиэрдээх быһаарыы буолар. Бу туһунан улуустааҕы үөрэх салалтатын салайааччытын солбуйааччы Акулина Иванова туох санаалааҕый?
“Бу биһиги өр күүппүт биир бэлиэ докумуоммут буолар. Тоҕо? Бастакытынан судаарыстыба таһымыгар Учуутал идэтэ анал статустаах диэн өйдөбүл быһаарылынна. Ол аата учуутал идэтин идэ уопсастыбаннай суолталаах диэн судаарыстыба таһымыгар билинилиннэ. Ол үөрэх салаатын салайааччыларыгар үчүгэй сигнал буолар: судаарыстыба учуутал үлэтин ытыктыырын көрдөрөр, онтон биһиги бу статус миэстэтигэр толору үлэлиирин хааччыйыахтаахпыт. Ыйаахха олоҕуран ханнык өйөбүллэр ордук бэлиэтэннилэр диир буоллахха, бастакытынан – саҥа үлэҕэ киирбит учууталларга наставничество биир сыл устата ананар. Бу биһиэхэ, ордук тыа сиригэр каадырдары тутарга ордук наада. Эдэр педагог уруогар ыарырҕатара, кылаас салайааччытынан анаатахтара онно элбэх боппуруостанар да түбэлтэлэрэ бааллар. Кини кылаас оҕолорун кытта уонна докумуоннары кытта билсэ илик буолан ордук ыарырҕатар, кини соҕотох буолбат, чугас көмөлөһөр наставниктанар. Дьиҥэ бу уруккуттан баар гынан баран, билигин этэргэ диэри сокуонунан көрүллэр буолар. Иккиһинэн учуутал 25 сыл устата үлэлээтэҕинэ, кини «Үлэ бэтэрээнэ» ааты сүгэр. Бу иннинэ учуутал үлэ бэтэрээнэ буоларыгар хайаатар да ведомственнай наҕараада ирдэнэр буолара. Билигин бу Ыйааҕынан үйэ чиэппэрэ оскуолаҕа оҕолору үөрэтиигэ олохторун анаабыт педагогтар бу статуһу ылаллара олус үчүгэй. Үсүһүнэн учуутал үлэ боппуруостарыгар босхо юридическай көмөнү ылар уонна олоҕор куттал суоһаабатын туһугар харысхаллаах буолар. Хомойуох иһин, бу кэлиҥҥи кэмҥэ күннээҕи олоххо учуутал көмүскэлэ суоҕа көстөр кырдьык буолла. Билигин тахсыбыт Ыйааҕынан педагог судаарыстыбаттан көмүскэллээх буолара ситиһиллиннэ.Маны сэргэ учууатал Цифровой библиотекаларынан уонна электроннай үөрэх ресурстарыгар өҥөнү босхо туһанар буолуоҕа. Ыйга биирдэ түмэллэргэ босхо сылдьар буолаллар. Маны сэргэ регионнарга учууталлар оҕолорун уһуйааннарга уочарата баар буоллаҕына, биир бастакынан миэстэлэри биэрэллэригэр сүбэ бэрээдэгинэн ыйылынна. Маны тэҥэ Бырабыыталыстыба алта ый иһигэр учууталлар үлэлэрин бириэмэтин уонна үөрэххэ ноҕоруускаларын көрүллэр ирдэбиллэри хаттаан көрөрүгэр этилиннэ. Бу Ыйаах регион баһылыктарыгар эбии өйөбүллэри туруорсары уонна педагогтар бары көмөнү-күүһү билэллэрин хааччыйары сүбэлиир. Биһиги бэйэбит өттүбүттэн оскуолаларынан уонна официальнай каналларынан быһаарыы үлэтин саҕалаатыбыт. Хас биирдии учуутал бэйэтин быраабын билиэхтээх. Ол курдук биир кэлим образецтаах дастабырыанньа ылыытыттан саҕалаан, юрист босхо көмөтүн ыларыгар тиийэ бырааптаах. Бу курдук Ыйаахха ыйыллыбыт учууталлар үлэлэрин өрө таһаарыыга туһуламмыт дьаһалла, бу чэпчэтиилэр эрэ буолбатахтар. Бу- учууатал идэтин билинии биир көрүҥэ буолар дии саныыбын. Учуутал – «хааччыйар эрэ персонал» буолбатах, кини дойду интеллектуальнай, духуобунай потенциалын көмүскүүр сүрүн киһитэ буолар. Амма улууһугар оскуолалар 70 бырыһыаннаара кыра нэһиэлиэктэргэ сытар оскуолалар. Бу Ыйаах эдэр каадырдары идэҕэ хаалалларыыга, онтон учууталлар көмүскэллээх буолалларыгар, ытыктаналларын иһин бөҕө төһүү күүс буолуо. Биһиги бэйэбит өттүбүттэн бары өйөбүллэр миэстэтигэр олоххо киирэллэрин ситиһиигэ үлэлиибит. Бэрэсидьиэммит сорук туруорбутун, ону толорууга, учууталларбыт үлэлэрэ атын таһымҥа тахсалларын хааччыйыыга үлэлэһиэхпит”, — диэн Акулина Семеновна санаатын үллэһиннэ.
“Амма олоҕо” хаһыат