Амма улууһун баһылыгын бастакы солбуйааччы Василий Бураев, тыа хаһаайыстыбатын управлениетын салайааччы Ион Кононов икки күн устата ходуһаларга, сайылыктарга сылдьан от хаамыытын, үүт ыаһынын билистилэр. Онтон Эмис, Алтан уонна Сатаҕай хайысханан оробуочай бөлөххө улуус үөрэҕин салалтатын салайааччытын солбуйааччы Моника Малыкайцева киирэн, бу нэһилиэктэргэ үөрэх тэрилтэлэрэ саҥа үөрэх дьылыгар бэлэмнэрэ хайдаҕын көрдө. Кинилэри туһааннаах нэһилиэктэр баһылыктара, оскуола, уһуйаан салайааччылара көрсөн үлэ хаамыытын билиһиннэрдилэр.
“Биһиги икки күн устата алта нэһилиэккэ сырыттыбыт. Ол курдук бастакы күн Чакыр, Покровка, Болугур нэһилиэктэригэр тахсан үлэлээбиппит. Чакырга “Кэскил” хаһаайыстыба бааһынатыгар, ходуһатыгар сырыттыбыт. Билэрги курдук быйыл сайын олус курааннаан, от үүнүүтэ орто диэххэ наада. Бу хаһаайыстыба икки биригээдэтэ Күбээйигэ уонна Хойууга оттуу сылдьаллар. Үрэхтэргэ да тахсан оттоон былааннарын толорор соруктаахтар. Покрокаҕа улууспут биир улахан бааһынай хаһаайыстыбатыгар, Петров Игорь Петровичка сырыттыбыт. Кини үһүс бааһынатын оттуу сылдьар. Кыстык оппун булуом диэн этэр. Уматыга баар. Саамай элбэх бурдук ыһыылаах, бааһыналаах “Амма” акционернай уопсастыбатыгар бааһыналары көрдүбүт. Түөрт клетканы билистибит. Ол түмүгүнэн эттэххэ, бурдук үүнүүтэ орто. Кылгас диэххэ наада. Ааспыт сылтан лаппа кыра үүнүүнү ыларбыт сабаҕаланар. Былырыыр гектартан 33 цн тиийэ ылбыт эбит буоллахпытына, бу сылдьан көрүүнэн, үлэһиттэр да этэллэринэн, гектартан 8-9 цн ыларга суоттаналлар уонна эрэнэбит. Болугурга курааннаан, кэмигэр наадалаах сөҥүү түспэккэ, бурдук үүнүүтэ эмиэ олох мөлтөх. От звенотугар сырыттыбыт. Былааннарын ылар соруктаахтар. Өссө да оттуур ходуһалара элбэх. Кылаабынай техника алдьаммакка, күн-дьыл туран оттуохпут диэн этэллэр.
Онтон иккис күммүтүгэр оробуочай сырыыбыт Эмис нэһилиэгиттэн саҕаланна. Манна Остап Дмитриев салайар “Бэтэрээннэр” звеноларын базатыгар сырыттыбыт. Кинилэр бэйэлэригэр сэргэ атыыга диэн эмиэ оттуур былааннаахтар. Базаларын үчүгэй баҕайытык оҥостон үлэлии-хамсыы сылдьаллар. Техникалара толору. Уматыгынан да хааччыммыттар. 300 рулону ылан аҥаарын атыыга таһаарыахпыт диэн этэллэр. Эмискэ быйыл олохтоох Алексей Соловьев 10 гектарга эбиэс бурдугун ыһан боруобалаан саҕалаабыт. Ону көрдүбүт. Инникитин кини бу хайысханан хайдах үлэлиэн сөбүн туһунан нэһилиэк баһылыга Прокопий Бубякины кытта сүбэлэстибит. Хараҕа уоттаах, үлэлиэн баҕалаах. Маны тэҥэ чааһынай дьон сүөһүлэрин ылан кыстатар, бэйэтэ эмиэ сүөһү ииттэн саҕалаабыт Дмитрий Пестерев ходуһатыгар сылдьан көрүстүбүт. Кини быйыл хайаатар да саҥа хотонун кыстыкка киириигэ тутан киллэрэбин диэн этэр. Эмиэ үлэлииргэ баҕалаах. Онон биһиги маннык эдэр дьону өйүүбүт, куруутун көмөлөһөргө бэлэммит уонна оннук бэлиитикэни тутан да кэллибит. Эмискэ от үүнүүтэ куһаҕана суох.
Алтаҥҥа эмиэ от эмиэ орто. Манна бааһынай хаһаайыстыбалаах Иннокентий Спиридоновы көрүстүбүт. Эмиэ кыстык отун булунар соруктаах. Үүтүн былаанын ортолоппут. Былырыын кини бырагырааманан саҥа хотон үлэҕэ киллэрбитэ. Манна өссө эмиэ быйыл саҥа хотон тутан киллэрээри сылдьан Константин Сутаковка сырыттыбыт. Кини бэйэтэ оттуу сылдьар эбит. Хотонугар убайа кыра уолаттары кытта үлэлии сылдьар. Бу курдук оҕолору үлэҕэ сыһыаран бэйэлэрин кытта тэҥҥэ илдьэ сылдьаллара хайҕаллаах.
Оробуочай сырыыбыт Сатаҕайга үс хаһаайыстыба турар сайылыгар сырыынан түмүктэннэ. Быйыл манна саҥа үүт астыыр сыах баар буолуохтаах. Ол курдук “Чараҥнаах” бааһынай хаһаайыстыба баһылыга Василий Никитин былырыын бу туһунан баҕатын биллэрэн, ону улуус өйөөн, быйыл кыра кыамталаах эбийиэктэри тутууга көрүллэр бырагырааманан субсидия биэрэммит, билигин көҥдөйүн бүтэрбит. Оборудование бастакы партията кэлэрин күүтэр. Аны күһүн киллэрэр соруктаах. Манна күҥҥэ 1 тонна үүтү астыыр кыахтаах буолар. Инникитин “Сэппэрээк” бааһынай хаһаайыстыбатын уонна Лукин аатынан тэрээһиннээх хаһаайыстыбатын кытта бииргэ үлэлээн кээмэйдэрин улаатыннаран, өссө инникитин Алтан нэһилиэгин эмиэ ылан сайдарын курдук көрөбүт. Кини бу саҕалааһына табыллан, атыттарга холобур буолуохтаах. Бэйэтэ олус үлэһит киһи, 90- сыллартан баара эрэ 10 сүөһүттэн саҕалаан, билигин сүүстэн тахса сүөһүлээх, 50-тан тахса ыанар ынахтаах улахан хаһаайыстыба буолла.
Оту, үүтү сэргэ өссө Моника Юрьевнаны кытта оскуолалар, уһуйааннар үөрэх дьылыгар бэлэмнэрин, билиҥҥи уустук кэмҥэ үп-харчы ороскуотун, ордук сылааһы биэриигэ хайдах аччатар, кэмчилиир боппуруостарынан кэпсэттибит, эбийиэктэри көрдүбүт. Бу сылдьыбыт сирдэрбитигэр өрөмүөн үлэлэрэ саҕаланан, тех үлэһиттэр тахсан кырааска үлэтин ыыта сылдьаллар. Бу күннэргэ үөрэх эбиийиэктэрин приемкалара буола турар. Балаҕан ыйын 1 күнүгэр бары этэҥҥэ бэрэбиэркэни ааһан аһыллыахтара диэн эрэнэбит.
Түмүктээн эттэххэ, бу сылдьыбыт нэһилиэктэрбитигэр үлэһит дьон турбут соругу толорор, кыстык отторун булунар эрэллээх үлэлии сылдьаллар. Ол биһигини үөрдэр. Төһө да уустук кэмнэр турдаллар бары харыбытын ньыппарынан үлэлээтэхпитинэ эрэ ыал буолан олоруохпут буоллаҕа. Биллэн туран быйыл улахан бытаарыы баар. Ол биричиинэтэ биллэр. Уматыгынан хааччыллыы уустуга, онтон ардахтар саҕаланан, үүт да харчыта хойутаан кэлэн окко бу от ыйын бүтүүттэн, атырдьах ыйын саҥатыгар күүстээхтик таҕыстыбыт. Ол да буоллар сезон бүтүүтэ, былааммытын толорорго соруктанабыт уонна оннук сорук турар даҕаны. Билиҥҥитэ от атыыта улуус таһыгар тахсыбатын туһунан дьаһал таһаардыбыт. Бэйэбит улууспут иһигэр эрэ от атыыланыа. Онтон көрөммүт атын улуустарга баҕар атыыланыан сөп”, — диэн улуус баһылыгын бастакы солбуйааччы Василий Бураев икки күннээх сырыы түмүгүн билиһиннэрдэ.
Салгыы улуус дьаһалтата оробуочай сырыыта илин сытар нэһилиэктэринэн салҕаныа.
Сырыы туһунан сиһилии хаһыаппыт кэлэр нэдиэлэтээҕи нүөмэригэр сырдатыахпыт. Ааҕыҥ, сурутун. Суруллубут суоруллубат.
“Амма олоҕо” хаһыат