Бүгүн муус устар 27 күнүгэр биһиги Сахабыт өрөспүүбүлүкэтин күнэ бэлиэтэнэр. Амма улууһун дьокутааттарын Сүбэтин бэрэссэдээтэлэ, “Биир ньыгыл Арассыыйа” бэлитиичэскэй баартыйа улуустааҕы салаатын сэкэрэтээрин солбуйааччы Владимир Колосов Саха сирэ автономияны ылыныыта – бу саха норуотун олоҕор ураты суолталаах этэ диэн бэлиэтиир.
“1922 сыллаахха муус устар 27 күнүгэр БСКСК Президиумун анал Уурааҕынан Саха Автономнай Сэбиэскэй Социалистическай Өрөспүүбүлүкэтэ тэриллибитэ. Маныаха сүдү үтүөлээх дьоммутунан Максим Аммосов, Былатыан Ойуунускай, Степан Аржаков, Исидор Барахов уо.д.а. буолаллар. Кинилэр ити кэмҥэ диэри Арассыыйа империятын биир саамай хаалыылаах Саха уобалаһын инники сайдар түөрэҕин түстээбиттэрэ. Саҥа былаас олохтонор кэмигэр Саха сирин территориятын ыаллыы сытар Иркутскай уобаласка холбуур туһунан кэпсэтиилэр бааллара. Оннук буолбута буоллар, саха норуота симэлийиэ, төрдө сарбыллыа эбитэ буолуо. Ону өйдөөн, ол кэминээҕи саха норуота киэн туттар олус эдэр, патриот өйдөөх, муударай дьоно инникини өтө көрөн, күүскэ туруорсан, автономия статуһун ылары ситиспиттэрэ. Онон Сахабыт сирин территориальнай бас билиитэ күөмчүлэммэтэҕэ. Кыралаан да буоллар, сайдыы киирэн барбыта.
Оттон 1992 сыл муус устар 27 күнүгэр Саха өрөспүүбүлүкэтин XII ыҥырыылаах Үрдүкү Сэбиэтэ Өрөспүүбүлүкэ саҥа Төрүт Сокуонун ылыммыта. Бэйэбит Төрүт Сокуоннаах буоламмыт биһиги өрөгөй ырыалаахпыт, гербэлээхпит, былаахтаахпыт. Судаарыстыбаннай былаахпыт 4 өҥнөөх: халлаан күөх — көҥүл буолууну, эрэли көрдөрөр, маҥан дьураа — дойдубут тыйыс айылҕалааҕын, от күөҕэ — кылгас күөх сайыны, доҕордоһууну бэлиэтиир, кыһыл — күүстээх буолууну, төрөөбүт дойдуга эрэллээх буолууну, сайдыыны көрдөрөр . Маҥан төкүнүк — үрүҥ күнү көрдөрөр. Гербэҕэ былыргы аттаах киһи ойууламмыт. Бу былыр Лена очуос таастарыгар уруһуйдаан хаалларбыттарыттан ылыллыбыт уруһуй. Үөһээ сэттэ алмаас таастар сэттэ олохтоох омугу көрдөрөллөр (нууччалар, сахалар, эбээннэр, эбэҥкилэр, долганнар, юкагирдар, чукчалар). Ити курдук баай ис хоһоонноох былаахтаахпыт уонна гербэлээхпит. Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай Өрөгөй ырыатын тылын ааптардарынан Савва Тарасов, Михаил Тимофеев буолаллар, онтон дьүрүлүн биһиги биир дойдулаахпыт Кирилл Герасимов суруйбута. Саха өрөспүүбүлүкэтэ саҥа Төрүт Сокуонун ылынарыгар улахан үтүөлээх киһинэн өрөспүүбүлүкэбит бастакы Бэрэсидьиэнэ Михаил Ефимович Николаев буолар. Ол кэмҥэ саха норуота хайдах курдук өрө көтөҕүллүбүтэй? Инникигэ эрэлэ биллэ күүһүрбүтэ. Саҥа демократическай уопсастыбаны тутарга бэлэмин биллэрбитэ. Өрөспүүбүлүкэ экэнэмиичэскэй туруга бөҕөргөөбүтэ, промышленность, тыа хаһаайыстыбата, култуура, ускуустуба, үөрэҕирии инники күөҥҥэ тахсыбыттара. Күн бүгүн ол сайдыыны тутуһан төһө да уустук кэмнэр буоллаллар иннибит диэки сайдабыт, айабыт -тутабыт. “Биир ньыгыл Арассыыйа” бэлитиичэскэй баартыйа дьон уйгутун тупсарыыга, өрө көтөҕүүгэ анаммыт бырагыраамалара, Дойду Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин көҕүлээбит национальнай бырайыактар көмөлөрүнэн үөрэҕирии, доруобуйа харыстабылын, тыа хаһаайыстыбатын эйгэтигэр сүҥкэн хамсааһыннар тахсыбыттара, тахса да тураллар. Инникитин биһиги 1922 сыллаахха чулуу уолаттарбыт автономияны ылан Сахабыт сирэ сайдыбытын курдук, биир сомоҕо буоларбыт хайаатар да наада дии саныыбын. Маннык бэлиэ күннэр көннөрү история эрэ кэрчигин, биир бэлиэ түгэни эрэ бэлиэтиир буолбакка, кини дириҥ суолтата өссө икки бүк улаатан, биһигини сомоҕолоһууга тиэрдиэхтээх. Ханнык баҕарар норуот сомоҕолостоҕуна эрэ ыраах да чугаһыа, ыарахан да чэпчиэ. Онон бүгүҥҥү Өрөспүүбүлүкэбит күнүгэр ыытыллар бары тэрээһиннэр биһигини биир сутурук оҥорон, киэҥ далааһыннаах хамсааһыннарга сирдээтиннэр”, — диэн Владимир Владимирович бу бэлиэ күн санаатын тириэртэ, кини суолтатын тоһоҕолоон бэлиэтээтэ.
“Амма олоҕо” хаһыат