Сатаҕайдааҕы “Айыллык” норуот айымньытын дьиэтигэр Григорий Окороков хаан-уруу аймахтара, биир дойдулаахтара олустук долгуйан, киэн туттан муһуннулар. Саха норуотун уһулуччулаах уола, Амма улууһун Сатаҕай нэһилиэгиттэн төрүттээх сержант-артиллерист Григорий Михайлович Окороков аата Кыайыы 80 сылын көрсө төрөөбүт дойдутугар биир умнуллубат бэлиэ түгэнинэн эргийдэ. Аҕа дойду Улуу сэриитигэр бииргэ сэриилэспит бойобуой доҕотторо, Амманы аат ааттаан кэлэ сылдьыбыт айаннарын суола, “Амга встречает однополчан” диэн киинэдокумуон тула дьон-сэргэ кэпсэттэ, көрдө-иһиттэ.
Холкуостаах дьиэ-кэргэнтэн улахан уол Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Ийэ дойдутун көмүскүү аттаммыта. Барбыта сэрии толоонуттан эргиллэн кэлэр баҕалаах. . . Кырдьаҕас аҕатын, бииргэ төрөөбүттэрин көрөр санаалаах, төрөөбүт дойдутун туругурдар ыралаах . . . Ол сырдык санааларын фашист халабырдьыттара сиргэ симэлиппиттэрэ, тумарыкка көтүппүттэрэ. Эдэркээн уол төлөннөөх сүрэҕэ тохтообута, охтубута кырыктаах кыргыс хонуутугар, симэлийбитэ сир түгэҕэр. Сэрии кэнниттэн 25 сыл ааһан баран өлүгүн кырамтата көстүбүтэ. Герой бойобуой суолун «Сельская новь» сурунаал кэрэспэдьиэнэ Степан Савельевич Кашурко дьаныардаахтык хасыһан ирдэспит, үөрэппит. Кини “Отважный сын якутского народа” диэн хаһыакка суруйбут ыстатыйатыттан быһа тартахха бу курдук:
“Комсомолец Григорий Окороков Аҕа дойду улуу сэриитин сылларыгар геройдуу охтубута. Кини саамай күндүтүн- сырдык тыынын, эдэркээн олоҕун – көҥүл олох туһугар, тапталлаах дойдута тутулуга суох буоларыгар, кэлэр кэнчээри ыччаппыт дьоллоохтук олороругар, күлэ-үөрэ үлэлиирбитигэр, үөрэнэрбитигэр, таптыыр уонна тапталлаах буоларбытыгар, биһиги үрдүбүтүгэр күндүл күннээх эйэлээх халлаан баарын туһугар. . .
1943 сыл кулун тутар ыйыгар, 76 миллиметровай оруудьуйа истребительнэй уонна противотанковай батальон командира, сержант Окороков Харьков куораты ньиэмэс суостаах сэриитэ төгүрүктээһинигэр өлүүнү утары турбута. Өстөөх туох баар сэбин-сэбиргэлин, күүһүн мунньан харса суох куораты ылаары тииспитэ. Истиэп уйаара-кэйээрэ суох сэрии ньиргийэр тыаһынан саба бүрүйбүтэ. Сир ийэ кыа хаанынан ынчыктыы сыппыта. Сэбиэскэй саллааттар харыс сири халбарыйбакка, ньиэмэс халабырдьыттарыттан Харьков куорат көмүскэлигэр турбуттара. Хабыр хапсыһыылаах кырыктаах сэрии 4 суукканы быһа барбыта. Танковай батальоҥҥа орудие хамандыыра сержант Окороков орудиета кимэн киирэн иһэр ньиэмэс 11 тааҥкатын, бэйэтэ хаамар 2 пушкатын, 3 бронетранспортеры уонна 8 автомассыынаны, 150 ньиэмэс саллаатын охторбута.
Хабыр киирсиигэ Григорий бааһырбыта, ол эрээри кыргыһыы хонуутуттан тахсыбатаҕа. Тус холобурунан, комсомол хорсун андаҕарынан буойуннарын эр санаалыы сыппыта, тиһэх снаряда хаалыар диэри, противотанковай гранаталары быраҕаттаан, гитлеровецтар 2 тааҥкаларын, «Фердинанд» диэн бэйэтэ хаамар 2 пушкаларын, бронетранспортеры уонна 30-ча автоматчигы соҕотоҕун охторбута. Бүтэһик күнүгэр, тэҥэ суох киирсиигэ, кулун тутар 15 күнүгэр 1943 сыллаахха 20 сааһын туолар сарыалыгар танкист сырдык тыына быстыбыта. Ленинскэй комсомуол эрдээх санаатын ыһыктыбакка, чиэстээхтик Ийэ дойду көмүскэлигэр хорсуннук сэриилэспитэ”.
Хайдахтаах курдук уот сэрии ортотунан, ыйылас буулдьа быыһынан дохсун санаалаах саха уола сэриилэспитий?! Ийэ дойду көҥүлүн, дьоллоох олох кэлэр кэмнэрин туһугар эдэркээн сүрэх тэппэт буолбута. Саха ньургун уола, үйэлэргэ өлбөт-сүппэт дьоруойдуу хорсун суола кырдьык даҕаны Советскай Союз саамай үрдүк наҕараадатыгар тэҥнээх.
Киинэдокумуону көрдөрүү долгутуулаах тэрээһинигэр Сатаҕай нэһилиэгин тыа сирин түөлбэтин баһылыга Алексей Шишигин бу олус суолталаах киинэ оҥоһуллан тахсарыгар үлэлэспит Амма улууһун баһылыгар Степан Кузьмиҥҥа, баһылык солбуйааччытыгар Ньургуяна Ивановнаҕа, утумнаахтык үлэлээбит Екатерина Сольскиевнаҕа, киинэ хомулларыгар көмөлөспүт дьоҥҥо, тэрийэр бөлөххө ис сүрэҕиттэн махтанна. Геройга тэҥнээх биир дойдулаахпыт Григорий Окороков туһунан Улуу Кыайыы 25 сылын көрсө уһуллубут киинэ көстөн, Кыайыы 80 сылын көрсө кэм кэрэһитэ буолан өрө күөрэйэн тахсыбыта соһуччу уонна дьикти түгэнигэр тохтоото. Үтүө майгы, дэгиттэр талаан, салайар дьоҕур, хорсун санаа эдэркээн 20лээх эрэ сержант уолга түмүллүбүтүн бэлиэтээтэ уонна сэрииттэн тыыннаах эргиллэн кэлбитэ буоллар элбэҕи оҥоруоҕа хаалбытын хараастан эттэ. Амма улууһун баһылыгын солбуйааччыта Ньургуяна Илларионова, Григорий Окороков сиэн кийиитэ, Амма улууһун муниципальнай архыып салайааччыта Катерина Окорокова, Академик Л.В.Киренскэй аатынан лицей дириэктэрэ Дария Захарова, бэтэрээн учуутал Галина Бочугурова олус истиҥ ахтыыны оҥордулар. Бу кылгас 16 мүнүүтэ 8 сөкүүндэлээх киинэ дириҥ ис хоһоонноох, үйэ аҥара анараа өттүгэр Амма сиригэр –уотугар уһуллубут киинэ лиэнтэтигэр история дьиҥ чахчыта буолан тиһиллэн хаалбыта сөҕүмэр үөрүү уонна өйдөбүнньүк буолан көлүөнэттэн көлүөнэҕэ хааларын кэрэһэлээтилэр. Кэлбит ыалдьыттар герой саллаат ытык буоругар үктэнэн туран олус долгуйан, үөрэн-көтөн санааларын үллэһиннилэр. Григорий Окороков сиэн быраата Семен Окороков аҕата суруйан хаалларбыт ахтыытын иһитиннэрдэ, сиэн кийиит, оскуола социальнай педагога Анна Окорокова, бэтэрээн учууталлар Ольга Семеновна Терентьева, Галина Николаевна Шишигина Сатаҕай нэһилиэгин төрүччүтүн үөрэтиигэ суолу аспыттара төрүтү кытта ситими олохтуурун, өбүгэлэрбит ааммытын арыйан, утум быстыбат суолун төлкөлүүллэр диэн санаатын үллэһиннэ. Уйулҕа үөрэҕин педагога Наталия Борисова 40 сыл анараа өттүгэр, 1984 сыллаахха Григорий Окороков бойобуой суолунан Харьков куоракка, Сатаҕай 8 кылаастаах оскуолатын үөрэнээччилэрин эскурсияҕа илдьэ сылдьыбытын туһунан истиҥ иһирэх ахтыыны оҥордо.
Геройга анаан турбут быыстапка бэрт элбэх кэпсээннээх кинигэлэринэн, хаһыат саһарбыт страницаларынан кэм кэрэһитэ буолан Григорий Окороков аатын үйэтитэллэр. Хорсун саллаат, эйэлээх олох туһугар сырдык тыынын толук уурбут Григорий Окороков аата саха норуотун сүрэҕэр куруутун тыыннаах сылдьыаҕа.
Христина СКРЯБИНА