Үлэ киһитэ уруйданар ыһыаҕа сайын кэлбитин түстээтэ

Ааспыт үйэ 60-70-с сылларыгар үрүҥ илгэ үрүйэлии устубут Амма Наахара Арыы Алааһын күндүл күөх халлаанын иэниттэн сөрүүн салгын илгийэр, сайыҥҥы дыргыл сыт-сымар сыһыыны, хонууну толорор, кэҕэ саҥата, чыычаах ырыата куйаарга кутуллар. Маннык үтүө күҥҥэ Социалистическай Үлэ Геройа, Ленин уонна Бочуот знага орден кавалера, СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ Петр Ионович Яковлев төрөөбүтэ 105 сылыгар анаммыт ыһыах түһүлгэтэ төрүттэннэ.

---

Амма Наахара “Уруйдан, үлэ киһитэ” ыһыаҕар ыалдьыттыы сиэрдээхтэр сэһэни тэнитэ, киэҥ кэпсэли истэ, өйү-санааны тургутуһа, илии эрчимин, атах быһыйын билсэ – күөн көрсүһэ, күрэс былдьаһа урааҥхай саха удьуордара ыраахтан-чугастан аат ааттаан кэлэн тоҕуорустулар. Саха омук саргыта самныбатын туһугар бары биир санааҕа олорсон Кылаан Кындыл алгыһа арчылыыр, ыраастыыр аналын толору иҥэриннилэр.

Арчылааһын сиэрэ сиппит, туома туолбут түгэнинэн, самаан сайын салаллан кэлэн Арыы Алаас ытык түһүлгэтигэр ыһыах ыһар, уҕараабат уйгуну ууһатар, уларыйбат дьолу түстүүр кэрэ күнүнэн ыалдьыттары Амма улууһун баһылыга Степан Кузьмин, Амма Наахара нэһилиэгин баһылыга Захар Александров, нэһилиэги өр кэмҥэ салайбыт, билигин улуус бэтэрээннэрин Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Мария Захарова эҕэрдэлээтилэр, сыл устата үмүрүтүллүбүт үлэ түмүктэрин таһаардылар, чулуу үлэһиттэри бар дьон иннигэр бэлиэтээтилэр.

Ол курдук, Саха сирин тыатын хаһаайыстыбатын сайдыытыгар өр кэмнээх, сыралаах үлэтин иһин “СӨ тыатын хаһаайыстыбатын бэтэрээнэ” үрүҥ көмүс бэлиэлээх ааты өр сыл сылгыһыттаабыт үлэ бэтэрээнэ Илья Ильич Ефремов сүктэ. “СӨ тыатын хаһаайыстыбатын туйгуна” бочуоттаах бэлиэнэн урбаанньыт Гаврил Алексеевич Илларионов наҕараадаланна. Ил Түмэн судаарыстыбаннай мунньах Махтал суругунан сэрии сылын оҕото, үлэ бэтэрээнэ Степан Степанович Гаврильев, үлэ бэтэрээнэ Анна Романовна Николаева, үлэ бэтэрээнэ Августина Николаевна Шестакова бэлиэтэннилэр. “Амма улууһун киэн туттуута” бочуоттаах бэлиэнэн педагогическай үлэ бэтэрээнэ, Амма улууһун, Амма Наахара нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо Евдокия Устиновна Филиппова, акка олорон эрэ оҕунан ытыы спордун маастарыгар кандидат Гаврил Гаврильевич Александров, Амма улууһун баһылыгын Бочуоттаах грамотатынан Сардаана уонна Гаврил Чемезовтар, улуус баһылыгын Махтал суругунан Павел Александрович Пахомов, Анна Платоновна Гуляева дьиэ кэргэттэрэ бэлиэтэннилэр. Тыа хаһаайыстыбатын сайдыытыгар өр кэмнээх, сыралаах үлэтин иһин Амма улууһун депутаттарын Сэбиэтин Махтал суругунан үлэ бэтэрээннэрэ Ирина Николаевна Дьячковская, Матрена Алексеевна Ефремова наҕараадаланнылар. Улуус тыатын хаһаайыстыбатын Бочуоттаах грамотатынан Оксана Егоровна, Гаврил Дмитриевич Пахомовтар, Махтал суругунан Феодосия Петровна, Сергей Александрович Яковлевтар бэлиэтэннилэр. Амма Наахара нэһилиэгин социальнай-экономическай сайдыытыгар өр сыллаах сыралаах үлэтин иһин “Нэһилиэк сайдыытыгар тус кылаатын иһин” бэлиэнэн үлэ, сцена бэтэрээнэ Августина Николаевна Шестакова, “Бочуоттаах меценат” бэлиэнэн Амма Наахара нэһилиэгин Дьокуускайдааҕы түмсүүтүн салайааччыта, урбаанньыт Надежда Альбертовна Седалищева, “Нэһилиэккэ спорду уонна чөл олоҕу сайыннарарын иһин” бэлиэнэн Гаврил Гаврильевич Александров наҕараадалананнар үөрүүлэрэ үрдээтэ.

Амма улууһугар, Амма Наахара нэһилиэгэр Тыа хаһаайыстыбатын сылынан, Социалистическай Үлэ Геройа, Ленин уонна Бочуот знага орденнар кавалердара, СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, Амма оройуонун бочуоттаах олохтооҕо, Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин депутата, буойун, учуутал, ыанньыксыт, Амма улууһун ХХ-с үйэтин чулуу киһитэ Петр Ионович Яковлев төрөөбүтэ 105 сылыгар анаммыт “Уруйдан үлэ күнэ” улуустааҕы ыһыах муҥутуур чыпчаалынан үлэни өрө туппут биир дойдулаахпыт пааматынньыгын арыйыы сиэрэ-туома силиги ситэрдэ. Пааматынньыгы биир дойдулаахпыт, Бөтүҥтэн төрүттээх уолбут, талааннаах скульптор Владимир Левин оҥорбут. Чулуу ыанньыксыт өлгөм үүтү биэрбит Зорька диэн ынаҕынаан турар скульптуратын көрбүт дьон бука бары: “Үүт-маас табыллыбыт. Туттан-хаптан турара, сирэйин-хараҕын олоруута – барыта үүт-үкчү буолбут. Олус табыллыбыт үлэ”,- диэн олус астынан хайҕаатылар. Петр Ионович үлэлээбит, олорбут дьиэтигэр сылдьан, түмэлин көрөн оччотооҕу кэмнэргэ умсан, ахтан-санаан аастылар.

 

Ыһыах үөрүүтүн силигин ситэрэн Амма Наахаралар дойдутун туһугар ис сүрэҕиттэн долгуйар кыыстара, урбаанньыт Надежда Альбертовна Седалищева кэргэнинээн Василий Вячеславовичтыын байтаһын биэ этинэн бары кэлбит дьону, ыалдьыттары күндүлээн долгутта, үөртэ, махтал тылларын ылыахтарын ыллылар.

Саһарчы буспут алаадьылаах, остуол хотойорунан эмис эттээх, кыһыҥҥы хаайтарбыт санааны үллэстэр, харысхал оҥостор итэҕэллээх күн силигин ситэрэн күн эргииринэн хааман, тоҥолохтон ылсыһан Добун оһуокай оройуттан тутулунна, «Дьуонабыс кыргыттара» театрализованнай дьүһүйүү кэлбит дьон куттарын тутта.

Үлэ киһитин уруйдуур, аатын өлбөт үйэлиир Үрүҥ Тунах ыһыах ыһылынна, кэтэһиилээх кэрэ кэм кэллэ, ыраастанар, арчыланар үтүө күн  сиэрэ-туома тутуһулунна.

“Амма олоҕо” хаһыат.