Соморсунааҕы Баһылай Харысхал аатынан норуот айымньытын дьиэтигэр Нина Башкина «Тыргыллар ыллыгым тойуга» хоһооннорун бастакы хомуруунньуга биир дойдулаахтарын үөртэ.
Нина Афанасьевна Башкина төрүт төрөөбүт түөлбэтигэр олохсуйан, кэргэнинээн Степан Кирилловичтыын биэс оҕону күн сирин көрдөрөн улаатыннаран, тапталлаах ийэ, элбэх сиэн элэккэй эбэтэ, алаһа дьиэ сатабыллаах хаһаайката, Соморсун балыыһатыгар санитарканан үтүө суобастаахтык үлэлээн билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор. Күннээҕи түбүктээх үлэтин таһынан үлэлиир кэлэктиибин профсоюһун, оскуолаҕа төрөппүт кэмитиэтин, нэһилиэккэ түөлбэ салайааччытынан үтүө суобастаахтык үлэлээбит бастыҥ уопсастыбанньык. Башкиннар дьиэ кэргэн оҕолорун үөрэххэ, үлэҕэ, дьоҥҥо үтүө сыһыаҥҥа кыһаллан ииппит үтүө үгэстэрдээх ыал. Ол гынан олох биир хонууну туоруур курдук, көнө буолбат… Нина Афанасьевна улахан уола Дьулустаан саҥардыы олох олорон иһэн, бу олохтон эмискэ оһоллонон эдэр сааһыгар барбыта. Бу кэмтэн, оҕотун кистээбит ийэ барахсан ытаабыт дууһата, сүрэҕин хаһыыта, тууйуллубут муунтуйуута киниэхэ хоһоон дорҕоонноро буолан, сурукка тиһиллэн киирбиттэрэ, санаатын сайҕаабыттара, айар эйгэҕэ иэйиитин уһугуннарбыттара.
… Олохпор көрсүбүт моһолум,
Дьылҕа Хаан анаабыт тургутуута,
Оҕобун сүтэрбит күнүм
Ыйаахтаан ыыппыт ыар тыына
Сүрэхпин дьөлүтэ аспыта, хаанынан ытата.
Өстөөххө да баҕарбат ыар баттык
Аалбыта дууһабын аймата…
Бу курдук ийэ тылбыт хомоҕой дорҕоонноро Нина Афанасьевна хоһоонноругар, күннэтэ субуллан, тиһиллэн испиттэрэ. Хоһоонноро элбээн, чугас дьонугар сүбэлэттэрэн, олохтоох бибилэтиэкэ сэбиэдиссэйигэр Ксения Давыдоваҕа үс сыл түмтэрэн, биир дойдулааҕа, үөлээннээҕэ Дмитрий Старостин сүбэлээн, үбүлээн «Дани Алмаас» ХЭТ типографиятыгар бэчээттэнэн күн сирин көрдө.
Хомурунньук сэттэ түһүмэхтээх, 183 страницаттан турар дьоһун кинигэ. Манна киирбиттэр оҕотугар Дьулустааныгар анаабыт хоһоонноро, айылҕаны хоһуйуу, ийэлээх аҕаҕа сүгүрүйүү, ытыктабыл, олоҕун сибэккилэрин оҕолорун, сиэннэрин хоһуйуу, бар дьонугар махтала, эҕэрдэлэр, санаалар, иэйиитин ыллыгын хоһуйуута. Бу күн, ааптар хоһооннорун «Чаҕаарар Далбардар” фольклорнай бөлөх, А.П. Рязанскай аатынан Соморсун орто оскуолатын 9-с кылааһын үөрэнээччилэрэ, биирдиилээн дьон олус иэйиилээхтик ааҕаннар, кэлбит дьону Нина Башкина хоһооннорун көмүс дорҕоонноругар угуйдулар. Сүрэхтэнии кыттыылаахтара бу курдук санааларын үллэстэллэр.
Мария Ефремова: “…Нина Афанасьевна хоһоонноругар олус элбэх санаа хоһуллар. Ол курдук истиҥ санаа, курус санаа, барыны кыайар санаа, күүстээх санаа, дуолан санаа, иһийбит санаа, ыра санаа, баҕа санаа...”
Баҕа санаа туолуута
Барҕа баһаам үөрүү,
Этиллибэт истиҥ иэйии!
Санааҕытын ситиһиҥ,
Санааҕытын толоруҥ!
Дмитрий Старостин: “...Нина Башкина хоһоонноро ааҕааччыга олус тиийимтиэлэр, судургулар, олус истиҥнэр. Ханнык баҕарар страницаны арыйан киһи чэпчэкитик ааҕар, ылынар, салгыы таттаран бара турар”.
Полина Кононова: “…Нинаны мин олох олус мындыр, киэн дууһалаах, хорсун биир саха далбар хотунун быһыытынан сыаналыыбын, убаастыыбын”.
Үөрүүлээх күҥҥэ бэйэлэрин эҕэрдэлэрин нэһилиэк баһылыгын солбуйааччы Надежда Белолюбская, бииргэ үөрэммит доҕотторо, үлэлээбит балыыһатын кэлэктиибэ, А.П. Рязанскай аатынан Соморсун орто оскуолатын, “Чэчир” уһуйаан, “Соморсун” ТХПК, Баһылай Харысхал аатынан норуот айымньытын дьиэтин кэлэктииптэрэ, бииргэ төрөөбүттэрэ, чугас аймахтара, ыкса ыаллара, “Дьүкээбил” түөлбэ олохтоохторо тириэртилэр, баҕа санаа бастыҥын анаатылар.
Дьоро күн олус истиҥник ааста. “Элэһин эбэлэрэ” түмсүү кытыылаахтара алгыстаах алаадьыларынан айах тутан, бибилэтиэкэр Ксения Давыдова хомоҕойдук ыытан, биир тыынынан ааста. Тэрээһиҥҥэ кыттыбыт дьон бары Нина Башкина иэйиитин ыллыга арыллан, поэзия алыптаах аартыга буолан, салгыы хомоҕой хоһооннорун хомуруунньуктара тахсалларыгар бигэ эрэллэрин биллэрдилэр, кинигэ тахсарыгар көмөлөспүт дьонноругар Ксения Давыдоваҕа, Дмитрий Старостиҥҥа истин махтал тылларын анаатылар.
Надежда БЕЛОЛЮБСКАЯ