Аар айылҕа саамай ситэн, силигилээн турар кэмигэр, бэс ыйын 25 күнүгэр Соморсун ыалдьытымсах сиригэр бэйиэт Семен Капитонов 75 сааһыгар анаммыт ырыа айааччылар күрэхтэрин түһүлгэтэ төрүттэннэ.
Саха норуодунай суруйааччыта Баһылай Харысхал “Саха Есенинынан” сүрэхтээбит киэн туттар бэйиэппит, Арассыыйа уонна Саха сирин суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ уонна туйгуна, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ туһааннааҕа, Амма улууһун, Соморсун, Сулҕаччы нэһилиэктэрин Бочуоттаах олохтооҕо Семен Спиридонович Капитонов үбүлүөйдээх 75 сааһын чэрчитинэн биир дойдулаахтара бииртэн-биир сонун тэрээһиннэри ыыталлар. Олортон биирдэстэрэ бэҕэһээ В.Е. Васильев – Харысхал аатырнан норуот айымньытын дьиэтигэр умнуллубаттык ааста. Бэйиэт хоһоонноругар ырыа айааччылар өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэхтэрэ Амма, Чурапчы, Уус Алдан, Орто Халыма оройуоннарыттан 12 кыттааччыны түмтэ.
Кыттааччылар Семен Спиридонович урукку, хойукку ырыаларыгар матыыптары айан киэҥ араҥаҕа, дьон, норуот дьүүлүгэр таһаардылар. Матыып айымньы ис хоһоонугар сөп түбэһиитэ, тэтими тутуу, артыыс тутта-хапта сылдьыыта, уобараска киириитэ, көрөөччүнү кытта ситими олохтоон бэйэтигэр тардара – маны барытын дьүүллүүр сүбэ кыраҕатык кэтээтэ. Күрэх сыаналааччыларынан бу күн бэйиэт Семен Капитонов бэйэтэ, СӨ култууратын туйгуна Серафим Ксенофонтов, СӨ култууратын туйгуна, СӨ ырыа айааччыларын сойуустарын чилиэнэ Милена Борисова, искусствоведение канидата, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Россия композитордарын сойууһун чилиэнэ Виктория Григорьева, Соморсун нэһилиэгин баһылыгын солбуйааччы Надежда Белолюбская буоллулар.
-Дьүүллүүр сүбэ түмүк быһаарыы ылынарбыт бэрт мөккүөрдээх буолла, бэрт уһун санаа атастаһыыта буолла. Ким эрэ бүгүн ситэ арыллыбатым дии санаабыта буолуо. Ол иһин иккилии ырыа ыллаппакка сыыстардыбыт дии санаатыбыт. Ол да буоллар, ким хайдах таһымнааҕа идэлээх дьоҥҥо тута биллэр. Ону музыкаҕа улахан сыһыана да суох көрөөччү быһаарыан сөп,- диэн дьүүллүүр сүбэ бэрэссэдээтэлэ Серафим санаатын үллэһиннэ.
Чахчы, кыттааччылар бары даҕаны таһымнара үрдүгүн, хас биирдиилэрэ истээччини абылыыр күүстээхтэрин кэлбит, истибит дьон бэлиэтээтилэр. Хас биирдиилэрэ “ыалдьыбыт” киһилээхтэрэ буолуо диэн саарбахтаабаппын. Ол да буоллар, күрэх аата – күрэх, кыайыылаах баар буолуохтаах. Сэмэн Хаппытыанап хоһоонноругар ырыа айааччылар күрэхтэрин кылаан кыайыылааҕынан Сатаҕай саарына Александр Карманов буолла. Бу иннинэ Александры биһиги фольклору тарҕатааччы, саха төрүт ырыатын-тойугун сэргээччи, сэҥээрээччи быһыытынан билэр эбит буоллахпытына, бу сырыыга олох атын өттүттэн арылынна.
-Ырыа дьүһүйүүтүгэр холоммутум сыл буолла. Бастакы ырыам “Хара суор уонна маҥан хаар” диэн, бастаан утаа дьон хайдах ылынарын кэтээн көрбүтүм, сэҥээрбиттэрэ, хайҕаабыттара. Онтон эр ыламмын күн бүгүн уонтан тахса ырыалаахпын эрээри киэҥ эйгэҕэ таһаара иликпин. Хайдах иһитиннэриэхпин сөбүй диэн толкуйдуу сырыттахпына мелодистар өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэхтэрэ буолар түгэнэ тосхойдо. Арааһа, үөһэттэн бэлиэ быһылаах диэммин туох баарбын быраҕан, үлэбиттэн көҥүллэтэн кэлэн кыттаммын кыайыыы өрөгөйүн билэн турарбыттан олус үөрдүм. Бастакы холонуум маннык үрдүктүк сыаналаммытыттан наһаа долгуйдум, тэрийээччилэргэ, дьүүллүүр сүбэҕэ, Соморсун дьонугар махталым муҥура суох,- диэн Александр бэйиэт сүрүн бирииһин – уу харчынан 75 000 солкуобайы тутан туран үөрүүтүн үллэһиннэ.
Соморсуннар биир иннилэригэр уктар талааннаах киһилэрин аатын ааттатыы манан эрэ муҥурдаммата. Ырыа ыһыаҕын күн киин уулуссаҕа кини “Дьөһөгөй оҕотун биһигэ” хоһоонугар олоҕурбут мурал арыллыытын үөрүүлээх чааһа буолла. Мурал олоххо киириитигэр соморсуннар ойууһут күтүөттэрэ Россия ойуулуур-дьүһүннүүр академиятын чилиэн-кэрэспэдьиэнэ, СӨ духуобунаска академиятын академига, СӨ искусствотын үтүөлээх диэйэтэлэ Дьулустаан Бойтунов эскиһин оҥорон төһүү күүс буолла. Эскиһи П.П. Романов аатынан Дьокуускайдааҕы уус-уран училище 3 кууруһун уон үс устудьуоннара уруһуйдаан үйэтиппиттэр.
Бу курдук соморсуннар уран тыл ойуулуур-дьүһүннүүр искусство нөҥүө төрөөбүт түөлбэ ытык өйдөбүллэрин харыстаан, тумус туттар биир дойдулаахтарын айымньыларын, үлэлэрин үрдүктүк туталлар.
С.С. Капитонов үбүлүөйдээх тэрээһинин туһунан сиһилии хаһыаппыт кэлэр нүөмэригэр сырдатыахпыт.
“Амма олоҕо” хаһыат.