В.Г. Короленко аатынан Амма 1-гы нүөмэрдээх оскуолатын учууталлара Марианна Тараховская салайар «Дьиэрэй» кэлэктиибэ, Таатта улууһун Баайаҕа нэһилиэгэр Саха норуотун Ытык киһитэ Борис Федорович Неустроев-Мандар Уус 80 сааһын туолбут өрөгөйдөөх үбүлүөйүнэн эҕэрдэлии баран кэллибит.
Тиийээппитин кытта Уус Кыһатыгар көрсүһүү тэрилиннэ. Борис Федорович бэрт сэргэх көрүҥнээх, улаханнык үөрбүт-көппүт, сүргэтэ көтөҕүллүбүт туруктаах биһигини көрүстэ. Кылыс харалла сытар түмэллээх оскуолаттан кэлбиппитин истэн үөрэн, ытыһын таһынна. Бэйэтин өбүгэлэриттэн саҕалаан кэриим айанын, айбытын-туппутун, ииппит-үөрэппит оҕолорун тустарынан элбэҕи кэпсээтэ, араас сытыы боппуруостарга санаатын үллэһиннэ. Олус үөрүүлээх, чэпчэки, бэһиэлэйдээх да кэпсэтии буолла. Бары олус астынныбыт. Биһиги кинини эҕэрдэлээн ырыа ыллаатыбыт, кэһиибитин Амма дьэдьэнин, Амма мүөтүн, Амма сыырын, Амма диэн суруктаах чааскыны, Светлана Егоровна Иванова оҥорбут Амма мыылатын, Амма чэйин туттардыбыт.
Ону таһынан кылыһы куопуйа оҥороору кээмэй ыла 2014 сыллаахха оскуолабыт түмэлигэр түспүт хаартысканы Степан Андреевич Игнатьевка оҥотторон, суруйтаран илдьэн бэлэх биэрбиппитигэр үөрэн «Оо, бу сааспар төннөр буоллар бэрт да этэ!»-диэн саҥа аллайда. Манна даҕатан эттэххэ, тимир ууһа-кини үөрэнээччитэ Сарыал Билюкин кылыс кээмэйин, ыйааһынын барытын тутуһан оҥорбута Баайаҕа түмэлигэр көстүүгэ турар. Фатима Орестова дьүөгэтинээн тикпит сөрүөтүн хас биирдии сиигин, оһуорун суолтатын этэн, кэпсээн үбүлүөйдээххэ бэлэх туттарбыта-көрсүһүү биир чаҕылхай түгэнэ буолла. Түмүкпүтүгэр Борис Федорович Амма кылыһын үйэтиппитигэр, киэҥ эйгэҕэ кэпсээн, иһитиннэрэн Амманы «Айыы тайбыт сирэ» диэн дьоҥҥо-норуокка биллэрбитигэр, Амма айар-тутар дьонугар алгыстаах тыллары этэн, сүбэлээн, хайҕаан үрдүккэ көтүппүтүгэр, ол Амма, Нерюнгри Олоҥхо ыһыахтарыгар түмүгэ көстүбүтүгэр махтанныбыт уонна Баайаҕатын ыччата үүнэ-сайда, саханы саха дэттэрэр миссията салҕана, үйэттэн үйэҕэ тэнийдэр тэнийэ турарыгар баҕа санаабытын тиэртибит, көрсүһүүнү тэрийээччи Прасковья Бурнашоваҕа махтанныбыт.
Салгыы түмэлгэ бардыбыт, киэҥ уораҕайга тобус толору барыта Мандар Уус айар үлэтин, олоҕун, утумнааччыларын, үөрэнээччилэрин эт илиилэринэн уһанан таһаарбыт тэриллэрэ тобус-толору, дириҥ ис хоһоонноохтук аттарыллан туруоруллубуттара барыбытын сөхтөрдө. Соҕотох биир Эр киһи, саха кылааннааҕа сүдү да үлэни ыыппыт, нэһилиэгин дьонун сайыннарбыт, үрдүккэ-үтүөҕэ, сахалыы санааҕа тиэрдэн Баайаҕаны сахалар култуурунай, духуобунай кииннэрэ оҥорбут буолар эбит сөрү диэн сөхтүбүт, соһуйдубут, махтайдыбыт. Аара айаммытыгар Чөркөөх түмэлигэр сырыттыбыт. Манна Владимир Короленко дьиэтэ Суорун Омоллоон дьаһалынан Короленко уулуссаттан көһөрүллэн тиийэн политсыылынайдар оройуоннарыгар оннун булан, билигин да сэргэхтик, иһигэр толору экспозициялаах үйэтийэн турарын көрдүбүт. Салгыы айан суол кытыытыгар скульптор Василий Сивцев «Оҕо куйуурдуу турара» пааматынньыгар тохтоон Былатыан Ойуунускай төрөөбүт сирин-уотун чугаһыгар үктэнэн, ытык сир салгынынан тыынан аастыбыт. Ити курдук, «дьиэрэйдэр» дьоллоох түгэни туттубут: Мандар Уус алгыстаах тылын истэн, кини тыыныгар дьиктитик угуттанан уһун айан сылаатын билбэккэ да сырыттыбыт. Сыыдам сырыылаах оскуолабыт массыыната тиийэр сирбитигэр тиэрдэн, дьиэбитин-уоппутун этэҥҥэ булларан кынаттаах кэриэтэ айаннаата. Онон оскуолабыт дириэктэрэ Юрий Шишигиҥҥа, профком салайааччытыгар Егор Баттаховка, суоппарбыт Егор Мариҥҥа махталбытын тириэрдэбит. Баайаҕа дьоно-сэргэтэ бу күннэргэ Борис Федорович өрөгөйдөөх үбүлүөйүн бэлиэтиир тэрээһиннэри киэн тутта тэрийэн, сүргэтэ көтөҕүллэн кэпсии-ипсии, Ытык киһилэрин туһунан билиһиннэрэ, кини этэр чопчуларын дьоҥҥо салгыы тиэрдэ, үйэлээҕи үлэлии олороллор эбит.
Вера БЕССОНОВА