Саха норуодунай суруйааччыта, биир дойдулаахпыт Василий Егорович Васильев – Харысхал төрөөбүтэ 75 сылыгар анаммыт декада Дьокуускай куоракка үрдүк тэрээһиннээхтик барара күүтүллэр. Ханнык туох тэрээһиннэр күүтэллэрий? Бу туһунан билээри биһиги Былатыан Ойуунускай аатынан тыйаатыр тэрийэр салаатын салайааччыта Ньургуйаана Илларионованы кытта сибээскэ тахса сырыттыбыт.
“Биһиги биир дойдулаахпыт, тумус туттар киһибит Баһылай Харысхал баара буолар сэтинньи 6 күнүгэр 75 сааһын томточчу туолуо этэ. Кини биһиги ортобутугар суох да буоллар, аатын үйэтитиигэ бу сылга үгүс үлэ барда. Василий Егорович ыкса алтыспыт, иккис дьиэтэ тэҥэ буолбут Саха тыйаатыра декада кэмигэр кини испиктээкиллэрин таһаарыа. Декада былаана өрөспүүбүлүкэ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга министиэристибэтинэн ылыллан, бигэргэтиллэн турар.
Ол курдук бүгүн, сэтинньи 1 күнүттэн саҕалаан сэтинньи 11 күнүгэр диэри “Харысхал аартыктарынан” диэн ааттанан ыытыллыа. Сэтинньи 1 күнүгэр аҕыйах ахсааннаах төрүт хотугу норуоттар тыйаатырдарыгар Харысхал эбэҥки норуотун үһүйээнигэр олоҕуран суруйбут кыталык кыыс туһунан “Гаса Хунат” диэн испиктээкил буолар. Сэтинньи 2 күнүгэр Былатыан Ойуунускай аатынан литэрэтиирэ түмэлэ, “Айыы Кыһата” оскуола уонна “Амма түмсүү” холбоонХарысхал олоҕор, айымньыларыгар анаммыт научнай -практическай кэмпириэнсийэни ыытыахпыт. Манна бүгүҥҥү күн туругунан 20-чэ улуус, Дьокуускай куораттан хас да оскуола, Саха тыйаатыра кыттара былааннанар. Творческай күрэххэ 70—тан тахса үлэ киирбит. Кэмпириэнсийэ алта хайысханан барар. Сэтинньи 3 күнүгэр Баһылай Харысхал айымньытынан уһуллубут “Сүтэрсибит сүрэхтэр” диэн уус уран киинэ сүрэхтэниитэ буолуо. Манна көрөөччүлэри кытта көрсүһүү күүтүллэр. Сүрэхтэнии киэһэтин СӨ норуодунай, СӨ үтүөлээх артыыһа Анатолий Николаев иилээн-саҕалаан ыытыа. Анатолий Павлович бэйэтэ бу киинэҕэ сүрүн оруолу оонньообута уонна Баһылай Харысхалы кытта ыкса алтыспыт бары ытыктыыр киһибит буолар. Сэтинньи 4 күнүгэр Былатыан Ойуунускай аатынан литэрэтиирэ түмэлигэр Баһылай Харысхалга анаммыт хаартыскаларынан дьүһүйүү быыстапката арыллыа. Быыстапканы түмэл дириэктэрэ, Василий Егорович эдэр доҕоро, суруйааччы буолан тахсарыгар өйөөбүт киһитэ Рустам Каженкин бэрийэн, хомуйан туруорар. Декадабыт биир сүрүн тэрээһининэн сэтинньи 5 күнүгэр Саха Национальнай бибилэтиэкэтигэр күнүс 15 чаастан “Ааспыт кэм аартыктарынан” диэн Харысхал кинигэтин тула кэпсэтии “төгүрүк остуол” буолар. Манна кинигэ геройдарын туһунан кэпсэтиини сэргэ, Баһылай Харысхал аатын үйэтитиигэ санааларын эмиэ үллэстиэхтэрэ. Бу дьоһун тэрээһини Саха сирин суруйааччыларын Сойууһа, кини бэрэссэдээтэлэ, норуот бэйиэтэ Наталья Ивановна Харлампьева ыытар. Манна сүрүн кыттааччыларынан Ил Түмэн норуодунай дьокутааттара Баһылай Харысхалы кытта тэҥҥэ үлэлэспит улуустар баһылыктара, ол курдук Хаҥалас, Нам, Мэҥэ Хаҥалас, Бүлүү улуустара. Ону сэргэ суруйааччылар, тыйаатыр деятеллэрэ, түмэл үлэһиттэрэ кыттыахтара. Бу кэпсэтиигэ Харысхал бары талаанын бары өртүнэн арыйар гына кэпсэтиэхтэрэ. Ону кытта бу күн Бэчээт дьиэтин медиа киинигэр “Чолбон” сурунаал Харысхал айымньыларынан өй күрэһин ыытыаҕа. Бу күн киэһэ “Саха” НКИХ хампаанньа “Олох үөһүгэр” диэн биэриитигэр кыттыахпыт. Дьэ уонна кини төрөөбүт күнүгэр, сэтинньи 6 күнүгэр Саха тыйаатырыгар “Эргиллиэм хайаан да” испиктээкилэ турар. Бу испиктээкил драматургияҕа холоммут бастакы улахан айымньыта буолар. 2002 сыллаахтан туруоруллан күн бүгүнүгэр диэри көрөөччүлэр биһирэбиллэрин ыла сылдьар. Бу киэһэ испиктээкил иннинэ Саха тыйаатырын кэлэктиибэ тахсанг Баһылай Харысхалга сүгүрүйүү оҥоруохпут. Онтон сэтинньи 7-8 күннэригэр “Көмүөл” уонна “Учуутал” испиктээкиллэрэ туруохтара. Декаданы түмүктүүр тэрээһининэн Емельян Ярославскай аатынан кыраайы үөрэтэр түмэлгэ Харысхалга анаммыт быыстапка экспозицията сэтинньи 9 күнүгэр арыллыа уонна тохсунньу ыйга диэри туруоҕа. Бу курдук сэтинньи 11 күнүгэр диэри Баһылай Харысхалбыт туһунан биэриилэр Саха араадьыйатынан уонна тэлэбиидэнньитинэн тахсыахтара. Көрүҥ, истиҥ, ахтан-санаан ааһыҥ”, — диэн Ньургуйаана Ивановна сиһилии сырдатта.
“Амма олоҕо” хаһыат